بررسی تهدیدات زیستی و غیرزیستی درختان کهن‌سال ثبت آثار ملی

نوع مقاله : نامه‌های علمی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران،

2 کارشناس پژوهش، بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران.

3 کارشناس پژوهش، بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

10.22092/irn.2026.370500.1670

چکیده

درختان کهن‌سال، سرمایه‌‌های زنده طبیعت هستند و از این نظر که شرایط متفاوت اقلیمی را پشت سر گذاشته‌اند، دارای اهمیت هستند. این درختان، گنجینه ژنتیکی طبیعت هستند. برای حفظ این آثار ارزشمند فرهنگی و تاریخی، ثبت آنها در دستور کار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری قرار گرفته است. این در حالی است که این درختان در گذر زمان در معرض عوامل تهدیدکننده قرار گرفته‌اند. در این پژوهش نقش عوامل مختلف تهدیدکننده انسانی، محیطی و آفات و بیماری‌های گیاهی روی درختان کهن‌سال چنار و توت ثبت‌شده در فهرست آثار طبیعی ملی کشور در منطقه لنجان اصفهان مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به مشکلات احصاء‌‌شده و به‌منظور حفظ و نگهداری این درختان ثبت‌شده در فهرست طبیعی ملی کشور، مدیریت صحیح شامل اصلاح شرایط خاک و ریشه، تغذیه هدفمند، پایش منظم، مبارزه با آفات و بیماری‌ها (حشرات چوبخوار و پوستخوار، بیمارهای پوسیدگی طوقه و شانکر تنه)، استفاده از روش‌های نوین در ترمیم تنه و آموزش مردم و مسئولان ضروری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Biotic and abiotic threats to long-lived trees registered as national monuments

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Nematollahi 1
  • Marzieh Motamedi 2
  • Zahra Dustiy 3
1 Associate Professor, Plant Protection Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran,
2 Research Expert, Plant Protection Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran.
3 Research Expert, Plant Protection Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Long-lived trees are irreplaceable living assets of nature and are of particular importance because they have survived diverse climatic fluctuations and environmental stresses over long periods of time. These trees represent a valuable genetic reservoir and constitute a natural heritage of ecological, cultural, and historical significance. In order to protect and conserve these remarkable natural monuments, their official registration has been placed on the agenda of the Cultural Heritage, Handicrafts, and Tourism Organization of Iran. Nevertheless, despite their protected status, many of these trees have gradually been exposed to a range of threats. In the present study, the impacts of various human pressures, environmental factors, and plant pests and diseases on registered long-lived plane and mulberry trees listed in the National Natural Heritage of Iran, located in Lenjan County of Isfahan Province, were examined. Considering the identified challenges, and in order to ensure the preservation and maintenance of these ancient trees, appropriate management strategies are essential. These include improving soil and root conditions, implementing targeted nutrition programs, conducting regular monitoring, controlling pests and diseases—particularly wood-boring insects, bark beetles, crown rot, and trunk canker—applying modern trunk repair methods, and enhancing public and institutional awareness through education.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Plane
  • mulberry
  • management
  • pests and diseases
  • national natural heritage
اشکان، م.، زارع، ر. و جوادی، ع.ر.، 1391. بررسی سه بیماری قارچی شاخساره درختان توت در ایزدشهر (مازندران) و آستانه (گیلان). نشریه بیماری‌های گیاهی، 192 (4): 308-301. https://sid.ir/paper/48174/fa
افروزیان، م.، باب مراد، م. و شیردل، م.ر.، 1394. بررسی میزان خسارت دو گونه آفت چوب‌خوار پده در استان خراسان رضوی. سومین همایش ملی گیاهان دارویی و کشاورزی پایدار، همدان. 21 خرداد 1394. 8 صفحه. https://civilica.com/doc/416463/
خاکی، م.، جنگ چی کاشانی، س. و مصباح، ا.، 1391. بررسی تأثیر شانکر قارچی سیتوسپورا بر روی درختان چنار، مطالعه موردی شهرستان کرج. سومین همایش ملی علوم کشاورزی و صنایع غذایی. فسا. 16 آذر 1391. 5 صفحه. https://civilica.com/doc/243215 /
خوشنویس، م.، متینی‌زاده، م.، شیروانی، ا. و تیموری، م.، 1396. ایران، گنجینه درختان کهن‌سال. طبیعت ایران، 2(4): 55-45. 10.22092/irn.2017.113382
دارینی، ق.، اسماعیل‌‌نژاد، ج. و فلاحی‌‌نژاد، ث.، 1402. استفاده از فوم پلی‌اورتان برای پر کردن حفره حاصل از پوسیدگی تنه درختان فضای سبز شهر سبزوار برای اولین بار در خراسان رضوی. هفتمین کنگره سالانه بین‌المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و گردشگری ایران، تبریز. 9 بهمن 1402. 8 صفحه. https://civilica.com/doc/1967307/
 
فرآشیانی، آ. و صادقی، س.م.، 1398. کاربرد تنوع گونه‎ای گیاهی در مدیریت آفات چوب‌خوار. طبیعت ایران، ۴ (۴): 24-19.  10.22092/irn.2019.120087
متینی‌زاده، م.، خوشنویس، م.، توکلی‌نکو، ح. و مردای، م.ح.، 1398. ویژگی‌های ریخت‌شناسی و رویشگاهی درختان کهن‌سال استان قم. طبیعت ایران، (5) 18: 39-35. 10.22092/irn.2019.120510
مجیدی، ط.، خوشنویس، م.، موسوی، م.، آقاجانلو، ف. و شجاعی، م.، 1398. درختان غیرمثمر کهن‌سال استان زنجان. طبیعت ایران، 4 (4): 35-29. 10.22092/irn.2019.120089
خوشنویس، م.، داودی، ک.، قهری، ن.، بابکی، آ. و اعظم پور، م.، 1403. ارس‌‌مراد، کهن‌سال‌ترین ارس شناسایی‌شده در ایران. طبیعت ایران، 9 (5): 50-43.  10.22092/irn.2025.368090.1623
مختارزادگان، م.، 1394. پر کردن حفره حاصل از پوسیدگی تنه درختان فضای سبز با استفاده از فوم پلی‌اورتان و مقایسه آن با پر کردن حفره به‌وسیله سیمان. دومین کنگره سراسری فناوری‌های نوین ایران با هدف دستیابی به توسعه پایدار. تهران، ایران. 10 شهریور 1394. 8 صفحه. https://civilica.com/doc/399605/
نادرپور، م،. سلطانی نژاد، س،. جهانشاهی افشار، ف، و صادقی گرمارودی، ح.، 1399. راهنمای تشخیص بیماری‌های قارچی و نماتدهای درختان میوه. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، معاونت آموزش و ترویج کشاورزی، نشر آموزش کشاورزی. 66 صفحه. https://agrilib.areeo.ac.ir/book_8983.pdf