https://irannature.areeo.ac.ir/ طبیعت ایران fa daily 1 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0330 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0330 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135341.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135324.html باغ گیاه‌شناسی ملی ایران با مساحتی حدود 150 هکتار، مأمن و جایگاه بیش ‌از 4 هزار گونه گیاهی بومی و غیربومی است که در 22 قطعه مختلف، براساس اقلیم‏ها و جغرافیاهای گوناگون ملی و جهانی، مانند هیرکانی، زاگرس، البرز، ایران و تورانی، کویری، صحارا سندی، چین و ژاپن، اروپا، چمن‌زارهای امریکا و نیز با اهداف موضوعی متنوع مانند گیاهان دارویی، درختان همیشه‌سبز، گیاهان صخره‌ای و پیازی، گیاهان مناطق گرمسیری، آربوراتوم، شاکای، قطعه سیستماتیک، گلخانه‌ها و قطعات آموزشی طراحی و ساخته شده است. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135334.html «توسعه»، که تا پیش‌ از دوره مدرن، با واژه‌هایی مانند «پیشرفت» شناخته می‌شد و امری درونی بود، در دوران مدرن، با تسلط عقل و خرد و با پیشرفت‌های فناورانه، به امری بیرونی و مظهر پیشرفت‌های شگرف در حوزه‌های گوناگون در دنیای غرب تبدیل شد. با آغاز انقلاب صنعتی، تحولات ژرفی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی زندگی انسان پدید آمد. با استفاده‌ از علوم و دانش روبه‌رشد، تسلط بر محیط‌زیست و بهره‌برداری بی‌رویه از آن تشدید شد. شعارهایی، مانند قناعت و ساده‌زیستی، جای خود را به ارزش‌های دوران سرمایه‌داری نوین، مانند تولید و مصرف‌ بیشتر داد. افزایش تولید و رفاه و در پی آن، افزایش جمعیت موجب شد، دستکاری‌های بشر در محیط اطرافش، به‌میزان زیادی گسترش یابد و عوارضی ازجمله تخریب جنگل‌ها و مراتع، انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری، تولید آلاینده‌های گوناگون و خطرناک، آلودگی آب، خاک و هوا، تولید ضایعات، پسماندها، پساب‌های فراوان، فرسایش شدید خاک‌ها، گرم‌شدن زمین، تولید گازهای گلخانه‌ای، آفات و بیمارگرهای نوپدید و درمجموع تغییر اقلیم بروز و ظهور کند  https://irannature.areeo.ac.ir/article_135332.html بحران‌های فزاینده زیست‌محیطی و تخریب گسترده پوشش‌های گیاهی در دهه‌های اخیر، ضرورت بازنگری در ریشه‌های فرهنگی و تاریخی همزیستی انسان با طبیعت را آشکار ساخته است. این مقاله مروری با هدف تبیین جایگاه تقدّس و احترام به گیاهان در آیین‌های کهن و ادیان الهی، به بررسی نقش باورهای سنتی در حفاظت و مدیریت منابع گیاهی می‌پردازد. در این پژوهش، با مرور منابع تاریخی، متون دینی و مطالعات مردم‌شناختی، مفهوم تقدّس گیاهان در فرهنگ‌های باستانی و ادیان مختلف مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که در اغلب تمدن‌های کهن، گیاهان نه‌تنها به‌عنوان منابع حیاتی بلکه به‌مثابه موجوداتی مقدس و نمادین مورد احترام بوده‌اند. این نگرش زمینه‌ساز شکل‌گیری باغ‌های مقدس و نظام‌های سنتی حفاظت درجا شده است که پیشینه‌ای بسیار طولانی‌تر از مفهوم مدرن ذخایر طبیعی دارند. در فرهنگ ایرانی نیز پیوند درختان با اماکن مذهبی و حضور آن‌ها در آداب و آیین‌های دینی، بازتابی از نگرش تقدّس‌آمیز انسان به طبیعت است. افزون بر این، در آیات و روایات اسلامی بر اهمیت گیاهان در تعادل زیستی و استمرار حیات تأکید شده است. یافته‌های این مطالعه بیانگر آن است که احیای این ارزش‌های فرهنگی و دینی می‌تواند به‌عنوان مکملی مؤثر در سیاست‌گذاری‌های نوین حفاظت از تنوع زیستی و مدیریت پایدار منابع طبیعی مورد توجه قرار گیرد. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135333.html پیشرفت‌های سریع در زیست‌فناوری و کاهش هزینه‌های تعیین توالی، نقش اطلاعات توالی دیجیتال (DSI) را در پژوهش‌های مرتبط با منابع ژنتیکی به‌طور چشمگیری افزایش داده است. این تحول، مباحث گسترده‌ای را درباره جایگاه حقوقی و نحوه اعمال سازوکارهای دسترسی و تسهیم منافع (ABS) بر DSI در کنوانسیون تنوع زیستی، پروتکل ناگویا و سایر چارچوب‌های بین‌المللی برانگیخته است. در این مقاله، تأثیر تعاریف مختلف ارائه‌شده برای DSI و سناریوهای گوناگون مطرح در زمینه تنظیم مقررات ABS بر عملکرد بانک‌های ژن، با تمرکز بر تجربه مرکز منابع ژنتیکی هلند (CGN)، بررسی می‌شود. بانک‌های ژن برای پشتیبانی از پژوهش، اصلاح نژاد و مدیریت پایدار منابع ژنتیکی، نیازمند دسترسی آزاد و کارآمد به داده‌های شناسنامه‌ای، فنوتیپی و اُمیکس هستند. گسترش دامنه تعاریف DSI به این داده‌ها می‌تواند انتشار و استفاده از اطلاعات ضروری بانک‌های ژن را محدود ساخته و اثرات منفی بر حفاظت و بهره‌برداری از منابع ژنتیکی در سطح جهانی داشته باشد. نتایج نشان می‌دهد سناریوهای مبتنی بر نظام‌های دوجانبه، به‌ویژه در صورت معادل‌انگاری DSI با منابع ژنتیکی فیزیکی، پیچیدگی‌های حقوقی و اجرایی قابل‌توجهی برای بانک‌های ژن ایجاد می‌کنند. در مقابل، رویکردهای چندجانبه و به‌ویژه سناریوی دسترسی آزاد، از دیدگاه بانک‌های ژن مطلوب‌تر هستند، زیرا ضمن حفظ شفافیت و تسهیل تبادل داده، از خصوصی‌سازی DSI جلوگیری کرده و مشارکت علمی بین‌المللی را تقویت می‌کنند. این مطالعه بر ضرورت طراحی چارچوب‌های روشن، منسجم و عملی برای مدیریت DSI تأکید دارد تا همزمان منافع کشورها حفظ و امکان استفاده بهینه از منابع ژنتیکی برای مقابله با چالش‌های امنیت غذایی و تغییرات اقلیمی فراهم شود. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135339.html ناحیه رویشی ایرانی- تورانی، اکوسیستم‌‌های متنوعی را به‌‌ویژه از رویشگاه‌‌های انواع گیاهان شورپسند و شن‌‌دوست بیابانی در خود جای داده است. با توجه به سازگاری رستنی‌‌های این ناحیه رویشی در برابر استرس‌‌های محیطی، ضروری است عناصر گیاهی آن جمع‌‌آوری و در قالب کلکسیون گیاهی کاشته شوند. با این هدف، کلکسیون گیاهی ایرانی- تورانی به‌‌عنوان یکی از کلکسیون‌‌های گیاهی باغ گیاه‌‌شناسی کاشان از سال 1393 در سطحی معادل 6/5 هکتار احداث شد. ابتدا بستر کاشت گونه‌‌ها مبتنی بر طراحی منظر در مناطق گرم و خشک و با ایجاد توپوگرافی متنوع ایجاد شد. مسیرهای پیاده‌‌‌روی برای بازدید از نقاط مختلف کلکسیون آماده‌‌سازی شد. طی ده سال با مراجعه به گستره رویشگاه‌‌های طبیعی گیاهان بیابانی، انواع متنوعی از گونه‌‌های گیاهی بوته‌‌ای، درختچه‌‌ای و درختی بیابان‌‌های شمال آران و بیدگل، شناسایی، اندام‌‌های قابل تکثیر آن‌ها، جمع‌‌آوری و در شرایط گلخانه باغ گیاه‌‌شناسی کاشان تکثیر شدند. نهال‌‌های گلدانی تولیدشده از طریق بذر، قلمه و پاجوش، طبق نقشه کاشت در قسمت‌‌های مختلف این کلکسیون کاشته شدند. برای تأمین نیاز آبی گونه‌‌های گیاهی کاشته‌‌شده، آبیاری تحت فشار به‌‌شیوه قطره‌‌ای طراحی شد. طی مدت 10 سال، بیش از 76 گونه گیاهی دائمی و پایا در این کلکسیون استقرار یافتند. علاوه‌بر‌این، 29 گونه علفی یک‌ساله نیز در آن مستقر شدند. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135338.html جنگل‌های زاگرس جایگاه ویژه‌‌ای در توسعه اقتصادی و اکولوژیکی کشور و استان‌های زاگرسی دارند و تضمین‌کننده بقا و پایداری آب‌‌و‌خاک بخش وسیعی از کشور هستند. احیا و توسعه جنگل یکی از پارامترهای اصلی در توسعه این جنگل‌هاست. طرح مدیریت بوم‌سازگان جنگلی زاگرس با هدف هم‌سو‌سازی برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های ملی و منطقه‌ای و نیز کمینه‌سازی اثرهای ناشی از توسعه ناپایدار و بهره‌برداری‌های غیراصولی در تخریب منابع زیستی و طبیعی بوم‌سازگان جنگلی زاگرس (در سال 1397) تدوین شد. برای تعیین راهبرد مدیریتی طرح مدیریت بوم‌سازگان جنگلی زاگرس، از رهیافت مشارکتی و نظرخواهی از نقش‌آفرینان مدیریت جنگل‌های زاگرس استفاده شد. در ادامه پرسشنامه چهارچوب سوآت (SWOT) برای این طرح در اختیار 60 نفر از کارشناسان مدیریت جنگل قرار گرفت و پاسخ‌دهندگان اقدام به ارزیابی و امتیاز‌دهی به متغیرهای گروه‌های چهارگانه تحلیل سوآت نمودند (امتیازدهی بر‌اساس مقیاس لیکرت، امتیاز 1تا 5). رتبه‌بندی گروه‌های چهارگانه تحلیل سوآت بر‌اساس میانگین و وزن نسبی رتبه‌بندی و انتخاب راهبردها با استفاده از کمی‌سازی راهبردها (QSPM) انجام شد. براساس یافته‌های پژوهش، مهم‌ترین ضعف و قوت طرح مدیریت بوم‌سازگان جنگل‌های زاگرس به‌ترتیب اجرایی‌نشدن این طرح در استان کردستان و اصلاح معیشت‌های ناپایدار با مشارکت مردم است. همچنین، مهم‌ترین قوت و تهدید این طرح به‌ترتیب اصلاح معیشت‌های ناپایدار با مشارکت مردم محلی و جانمایی شاخص‌های پایداری در طرح‌های توسعه‌ای و عمرانی است. بر‌اساس نظر نقش‌آفرینان این طرح راهبرد تهاجمی تعیین شد (34/13+؛ 17/8+). براساس ماتریس راهبردی کمی (QSPM) سه راهبرد شامل الف) تمرکز برنامه‌های احیایی و توسعه‌ای در کانون‌های بحران و تخریب‌یافته (S3-O3)، ب) به‌کارگیری افراد بومی در پروژ‌ه‌های احیایی و توسعه‌ای (S2-O2) و ج) راه‌اندازی معیشت‌های جدید براساس شاخص‌های توسعه پایدار (S1-O1) پیشنهاد شدند. بر‌اساس یافته‌های پژوهش پیشنهاد می‌شود، از مدیریت مشارکتی و توانمندسازی جوامع محلی بیشتر استفاده شود و در برابر بهره‌برداری‌های خسارت‌زا، حفاظت و حمایت جنگل مدنظر قرار گیرد. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135340.html کاپاریس (Capparis spinosa L.) گیاهی چندساله و خشکی‌دوست است که به‌دلیل مقاومت بالا در برابر تنش‌های محیطی، نقش مهمی را در حفظ تعادل اکولوژیکی و جلوگیری از فرسایش خاک ایفا می‏کند و به‌عنوان منبع غذایی برای حشرات گیاه‌خوار اهمیت اقتصادی و زیست‌محیطی ویژه‌ای دارد. خانواده Crambidae یکی از بزرگ‌ترین خانواده‌های بال‌پولک‌داران است که تاکنون گونه‌های متعددی از آن در ایران گزارش شده‌ است. گونه Thyridiphora furia (Swinhoe) پیش‌تر از ایران گزارش شده بود، اما تاکنون گزارشی از حضور و ارتباط آن با گیاه میزبانC. spinosa  در استان خراسان شمالی ثبت نشده است. در مردادماه 1404، طی بازدیدهای میدانی از رویشگاه‌های طبیعی کاپاریس در خراسان شمالی، میوه‌های آلوده با مشاهده مستقیم، جمع‌آوری و به آزمایشگاه منتقل شدند. بررسی میوه‌های این گیاه، حضور لارو و شفیره آفتی را در آن نشان داد. نمونه‌ها تا زمان ظهور حشرات بالغ و شناسایی آن‌ها در شرایط آزمایشگاهی نگهداری شدند. این مطالعه، نخستین گزارش حضور T. furia در رویشگاه‌های طبیعی کاپاریس در خراسان شمالی است و بر ضرورت بررسی تنوع زیستی و چرخه زندگی حشرات وابسته به گیاهان میزبان و اهمیت مدیریت اکولوژیکی گونه‌های مرتبط با گیاهان ارزشمند تأکید دارد. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135330.html برنامه‌‌های اجرایی مربوط به معدن‌‌کاوی و استخراج از معادن مختلف با توجه به منابع طبیعی شکننده ایران و بدون درنظر‏گرفتن الزامات محیط‌‌زیستی، می‌‌تواند آسیب‌‌های جبران‌‌ناپذیری به محیط‌‌های طبیعی وارد نماید، از‏این‏رو، سبب نگرانی‌‌های جدی در سطح جامعه علمی کشور شده است. در این رابطه، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور با برگزاری نشست نخبگانی با حضور دانشمندان و متخصصان مختلف از دستگاه‌‌های دخیل و نیز مراکز علمی و دانشگاهی، ابعاد گوناگون این موضوع را به بحث گذاشت. در این گفت‌‌و‌‌گو، از نظرات آقایان دکتر علی علیزاده علی‌‌آبادی، مهندس ترحم بهزاد، دکتر وحید خیرآبادی، دکتر مهدی کمالی، دکتر مجید پورمقدم، دکتر مهرداد اکبریان، دکتر علی بناگر، دکتر خسرو ثاقب‌‌طالبی، دکتر مرتضی خداقلی، دکتر محمد متینی‌‌زاده، دکتر احمد رحمانی و دکتر حمیدرضا عباسی بهره بردیم، با توجه به اهمیت موضوع و طولانی‌‌بودن بحث‌‌های انجام‌‌شده، این گفت‏وگو در دو شماره از نشریه منتشر خواهد شد. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135335.html تنگه شِیرِزْ کوهدشت در ۵۵ کیلومتری شهر کوهدشت، در نقطه تلاقی سه استان کرمانشاه، ایلام و لرستان و در مجاورت رودخانه سیمره (شاخه اصلی کرخه) واقع شده‌است و دارای یک مناره سنگی به ارتفاع ۸۰ و قطر ۱۰ متر و دیواره‌های بلند است، که گاه ارتفاع آن‏ها به ۲۰۰ متر هم می‌رسد. زمین‏شناسان بر این عقیده‏اند که این دره درنتیجه فرسایش سنگ‏های آهکی و دولومیتی دارای لایه‏بندی نازک تا متوسط متعلق به دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته است. به‏دلیل تنوع زیستی موجود در منطقه، موزائیکی از زیستگاه‏های متعدد فراهم شده است. بلوط‏های (Quercus brantii) منطقه بیشتر در مناطق کوهپایه‌ای مستقر هستند، گونه‌های مختلف همراه بلوط عبارت‏اند از (کیکم) Acer monspessulanum، (بادامچه) Amygdalus scoparia، (شیرخشت) Cotoneaster lurestanica، (زالزالک‌) Crataegus azarolus، (زبان‏گنجشک) Fraxinus rotundifolia، (پلاخور) Lonicera nummularifolia، (بنه) Pistacia atlantica، (خنجک) P.khinjuk، (گلابی وحشی) Pyrus glabra، (امرود) P. syriaca و (انگور وحشی) Vitis vinifera که به‏فراوانی در منطقه وجود داشته و سبب زیبایی و طراوت خاص در منطقه شده‏اند. درختان وابسته به رطوبت رودخانه‌ای مثل درخت چنار (Platanus orientalis)، بید (Salix spp.) و پده (Populus euphratica) گونه‌های روییده در حاشیه رودخانه سیمره هستند که توده‌های درختی و درختچه‌ای چندین‏ساله را تشکیل داده‏اند. همچنین گیاهان پیازی مثل Allium jesdianum، Allium tripedale، Eremurus spectabilis، Fritillaria imperialis، Fritillaria persica، ریواس (Rheum ribes) و آوندول (Smyrnium cordifolium) در لابه‏لای صخره‌های منطقه حضور دارند. در مناطق کوهسری نیز اشکال بوته‏ای خاردار و بالشتک‏مانند همچون جنس‏های Acantholimon، Acanthophyllum، Astragalus و Onobrychis، گونه‏های پایا و چند‏ساله منطقه را تشکیل می‏دهند. در مناطق زیر خط کوهسری گونه‌های گیاهی مثل انجیر وحشی (Ficus johannis)، خینجوک (Pistacia atlantica)، وامچه (Prunus arabica) و ارجنک (Rhammus pallasii) درون شیار سنگ‏ها و صخره‏ها مستقر هستند. در زیستگاه‏های بوته‌ای منطقه، گیاهی پایا با نام فارسی سیاه‏کینه یا کینه‏سرخ (Dendrostellera lessertii) حضور دارد. ازجمله گیاهان تیره نعنا نیز می‏توان به گونه‏های سنبل بیابانی (Eremostachys laevigata)، فراسیون (Marrubium astracanicum)، فراسیون ایرانی (Marrubium persicum)، فراسیون (Marrubium vulgare)، گوش‏بره کردی (Phlomis kurdica)،گوش‏بره لرستانی (Phlomis lurestanica)، گوش‏بره (Phlomis olivieri)، انواع مریم‏گلی (Salvia sclarea)، (Salvia sclareopsis)، سنبله‏ای بادکنکی (Stachys inflata)، چای کوهی (Stachys lavandulifolia)، مریم نخودی (Teucrium polium)، مرزه سنبله‏ای (spicata Thymbra) و آویشن (Thymus pubescens) اشاره کرد. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135331.html جایگاه سرفصل تغییر اقلیم در برنامه‏ریزی کشور، نشانه توجه برنامه‏ریزان کشور به موضوع و برنامه‏ریزی برای پرداختن به این مهم است. با نگاهی به سوابق برنامه‏ریزی در کشور می‏توان ساده‏تر به موضوع پرداخت. «برنامه عمران اول» پیش از انقلاب و از سال 1327 تا سال 1333 و به مدت 7 سال اجرا شد. پنج برنامه از سال 1327 تا 1356 به اجرا درآمد (برنامه عمرانی سوم از سال 1341) و قرار بود برنامه عمرانی ششم از سال 1357 تا 1361 به مدت 5 سال اجرا شود. پس از انقلاب، عنوان برنامه به «برنامه توسعه» تغییر کرد و برنامه اول آن از سال 1368 تا 1372 اجرا شد. برنامه‏های توسعه در سال‏های بعد به‏ترتیب برنامه دوم از 74 تا 78، برنامه سوم از79 تا 83، برنامه چهارم از84 تا 88، برنامه پنجم از 90 تا 93 و برنامه ششم از 94 تا 96 تنظیم، ابلاغ و اجرا شد. و برنامه هفتم با تغییر نام به «برنامه پنج‏ساله هفتم پیشرفت ج.ا.ا.» از سال 1403 تا 1407توسط مجلس برای اجرا به دولت ابلاغ شد (04/04/1403). https://irannature.areeo.ac.ir/article_135336.html گونه Nepeta assadii Jamzad، گیاهی‌ چندساله، بالشتکی با قاعده چوبی از تیره نعنا (Lamiaceae) است. این گونه، انحصاری استان کرمانشاه است. جایگاه حفاظتی این گونه بر‏اساس شیوه‏نامه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) و با استفاده از سه معیار میزان حضور، سطح تحت اشغال و اندازه جمعیت تعیین شد. سطح تحت اشغال (AOO) گونه، با بازدید صحرایی و استقرار پلات در رویشگاه آن، 03/0 کیلومترمربع و محدوده حضور آن (EOO) با استفاده از نرم‏افزار GeoCAT، 477/6 کیلومترمربع محاسبه شد و «در بحران انقراض» (Critically Endangered: CR) قرار گرفت. این گونه به‌صورت جمعیت‌های لکه‌ای، در صخره‌های با شیب‌های بیشتر از 40درصد می‏روید. با اینکه همه پایه‌ها بالغ هستند، بذر بسیار اندکی تولید می‏کنند و زادآوری پایینی دارند. با توجه به این‌که حفاظت در رویشگاه اصلی، بهترین و اقتصادی‏ترین روش حفاظت از گیاهان است، توجه به حفاظت از این رویشگاه‌ها باید در محور برنامه‌های حفاظت قرار گیرد. حفاظت خارج از رویشگاه شامل جمع‌آوری بذر، ذخیره‏سازی در بانک ژن منابع طبیعی و کاشت گیاه در باغ گیاه‏شناسی ملی ایران نیز از دیگر اقداماتی است که برای حفاظت از این گونه ضروری است. همچنین پیشنهاد می‌شود، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، مناطق پراکنش این گونه انحصاری معطر را به‌عنوان رویشگاه‏های حفاظت‏شده معرفی کند. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135337.html گونه انحصاری Cousinia fabrorum Rech.f.، گونه‌ای بوته‌ای و متعلق به تیره کاسنی (Asteraceae) است. ویژگی‌های شاخص این گونه شامل فرم رویشی بوته‌ای و برگ‌های خاردار و پوشیده از کرک‌های سفید نمدی در سطح زیرین است. این گونه، انحصاری تپه‌های آهکی کوه‌های آهنگران در استان خراسان جنوبی (شرق ایران) است. در این پژوهش، وضعیت حفاظتی این گونه براساس شیوه‌نامه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) و با استفاده از سه معیار اصلی میزان حضور (EOO)، سطح تحت اشغال(AOO)  و اندازه جمعیت بررسی شد. نتایج نشان داد، این گونه جمعیت‌های محدودی دارد و بیشتر در تپه‌های سنگ‌ریزه‌ای با شیب ملایم می‌روید. از این گونه، تنها یک جمعیت به‌صورت لکه‌لکه مشاهده شد که مقدار میانگین سطح اشغال آن حدود 1 کیلومتر‌مربع است. براساس معیارهای IUCN، این گونه «در بحران انقراض (CR)» معرفی می‌شود. با وجود خشبی‌بودن گیاه، رویشگاه‌های کوچک آن به‌طور جدی توسط چرای دام تهدید شده است. برای حفاظت از آن در خارج از رویشگاه پیشنهاد می‌شود، اقدامات مناسب شامل جمع‌آوری بذر و نگهداری آن در بانک ژن مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور و نیز کاشت آن در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران انجام شود. با توجه به محدود‌بودن رویشگاه این گونه، پیشنهاد می‌شود اقدامات مؤثر برای حفاظت از رویشگاه منحصر‌به‌فرد آن توسط سازمان منابع طبیعی و مدیریت آبخیز‌داری کشور انجام شود. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135325.html تغییرات اقلیمی بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری را به مهاجرت به مناطق جدید سوق می‌دهد، اما درختان جنگلی اغلب عقب می‌مانند. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد یکی از عوامل محدودکننده مهاجرت درختان، وجود قارچ‌های میکوریزا در خاک است. این قارچ‌ها با ایجاد شبکه‌های همزیستی با ریشه درختان، جذب مواد مغذی مانند فسفر و نیتروژن را تسهیل کرده و مقاومت درختان در برابر خشکسالی و بیماری‌ها را افزایش می‌دهند. مدل‌سازی گونه‌های مختلف درختی و قارچی نشان داد که در مناطق جدید، بسیاری از درختان با خاک‌هایی مواجه می‌شوند که فاقد قارچ‌های همزیست حیاتی است و همین امر می‌تواند رشد و بقای آن‌ها را کاهش دهد. برخی گونه‌های درختی از جمله خانواده کاجیان که نیاز بیشتری به قارچ‌های متنوع دارند، در این شرایط آسیب‌پذیرتر هستند. این یافته‌ها نقش حیاتی قارچ‌های میکوریزا در موفقیت مهاجرت، جنگلکاری و استقرار و پایداری اکوسیستم‌های جنگلی را برجسته کرده و اهمیت توجه به روابط زیستی در حفاظت و برنامه‌های مهاجرت کمک‌شده را نشان می‌دهد. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135327.html قارچ‌ها (Fungi) ممکن است مدت‌ها پیش از پیدایش گیاهان، چشم‌اندازهای زمین را شکل داده باشند. پژوهشگران برآورد کردند، اجداد مشترک قارچ‌های زنده بین 4/1 تا 9/0 میلیارد سال پیش تنوع یافته‌اند. پژوهش‌های جدید منتشرشده در مجلهNature Ecology & Evolution ، ظهور و تنوع قارچ‌ها را در صدها میلیون سال، پیش از ظهور گیاهان خشکی (حدود ۴۷۰ میلیون سال پیش) اعلام می‌کنند. شواهد بیانگر آن است که قارچ‌های باستانی با همکاری جلبک‌ها، فعالانه در مهندسی سطح زمین نقش داشتند. این قارچ‌های باستانی به‌عنوان «مهندسان بوم‌سازگان» بودند که سطح زمین را برای گیاهان آماده کردند و مسیر تاریخ حیات را به‌طور اساسی تغییر دادند. پرفسور گرگلی جِی. سزولوسی (Gergely J. Szöllősi)، از نویسندگان این مطالعه و رئیس واحد ژنومیک تکاملی مدل‌محور در OIST (مؤسسه علوم و فناوری اوکیناوا) توضیح می‌دهد، درک زمان ظهور گروه‌های اصلی چندسلولی برای در کنار هم قراردادن تاریخچه حیات بر زمین مهم است. زندگی چندسلولی پیچیده، یک جهش تکاملی عظیم محسوب می‌شود که فراتر از کلونی یا تجمع ساده سلولی است. در سیاره‌ای که زمانی تحت اختیار موجودات تک‌سلولی قرار داشت، تغییر انقلابی تکامل حیات چندسلولی پیچیده، حداقل در پنج گروه اصلی و به‌صورت مستقل رخ داد. این پنج گروه که پیچیدگی چندسلولی را به دست آوردند عبارتند از: جانوران، گیاهان خشکی، قارچ‌ها، جلبک‌های قرمز و جلبک‌های قهوه‌ای. برای بیشتر این گروه‌ها، ثبت فسیلی به‌عنوان یک تقویم زمین‌شناسی عمل می‌کند و نقاط اتکایی برای تاریخ‌گذاری در زمان‌های عمیق فراهم می‌آورد. بر‌اساس این شواهد، یک تصویر زمانی از پیچیدگی حیات ترسیم می‌شود. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135328.html گیاهان امروز بیش از هر زمان دیگری با سرعت در سراسر جهان گسترش پیدا می‌کنند، روندی که نقش انسان در آن انکارناپذیر است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند، ویژگی‌هایی که به برخی گیاهان کمک می‌کنند در زیستگاه‌های بومی خود موفق باشند، همان عواملی هستند که آن‌ها را در سرزمین‌های جدید نیز به گونه‌هایی غالب تبدیل می‌کنند.یک مطالعه با بررسی نزدیک به چهار هزار گونه‌ گیاهی اروپایی نشان داد، گیاهانی که قدبلندتر، با شرایط گوناگون سازگارتر و به خاک‌های غنی از مواد مغذی وابسته‌تر هستند، شانس بیشتری برای گسترش دارند. این گیاهان که به‌اصطلاح «همه‌پسند» محسوب می‌شوند، نه‌تنها در محیط‌های بومی خود رشد چشمگیری دارند، بلکه در اکوسیستم‌های جدید هم به‌سرعت جای خود را باز می‌کنند و گاه تعادل طبیعی آن‌ها را تغییر می‌دهند. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135329.html تیره فرفیون (Euphorbiaceae Juss.) یکی از بزرگ‌ترین تیره‏های گیاهان گل‌دار در مناطق گرمسیری، در شماره 184 کتاب فلور ایران به زبان فارسی معرفی و شرح داده شده است. فرفیون‏ها تنوع زیادی دارند و شامل درختان کوچک یا بوته‏های دوپایه تا گونه‏های علفی یک‏پایه با ساختار گل‏آذین تکامل‌نیافته (کمتر تخصصی) هستند، این تیره با تنوع بسیار زیاد در ترکیبات بیوشیمیایی، یک تیره جالب در عالم گیاه‏شناسی است. گل‌های سرده فرفیون منحصربه‌فرد و دارای یک گل‏آذین کاذب به نام سیاتیوم (شامل یک گل ماده که با چندین گل نر احاطه شده است) در میان گیاهان گل‌دار است، سیاتیوم یک صفت کلیدی سین‏آپومورف در شناسایی این سرده محسوب می‏شود. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135345.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135348.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135349.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135351.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135352.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135353.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135354.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135355.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135346.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135347.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135350.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135342.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_135343.html https://irannature.areeo.ac.ir/article_133692.html خلاصه:به گفته محققان، کشف یک جمعیت ترکیبی از درختان صنوبر (Poplar) در غرب وایومینگ (Wyoming)، شناختی در مورد این‌که چگونه هیبریداسیون طبیعی از تکامل بسیاری از گونه‌های گیاهی خبر می‌دهد، ارائه کرده‌ است. آنها همچنین اظهار داشتند که کشف آنها نشان داده که تبادل ژنتیکی بین گونه‌ها ممکن است برای سازگاری با تغییرات محیطی حیاتی باشد.متن کامل:به گفته محققان، کشف یک جمعیت ترکیبی از درختان صنوبر (Poplar) در غرب وایومینگ (Wyoming)، شناختی در مورد این‌که چگونه هیبریداسیون طبیعی از تکامل بسیاری از گونه‌های گیاهی خبر می‌دهد، ارائه کرده‌ است. آنها همچنین اظهار داشتند که کشف آنها نشان داده که تبادل ژنتیکی بین گونه‌ها ممکن است برای سازگاری با تغییرات محیطی حیاتی باشد. این تحقیق- که نژاد جدیدی از هیبرید صنوبر کالیفرنیایی (Populus trichocarpa) با نام رایج (Black cottonwood) و صنوبر بالزام (Populus balsamifera) با نام رایج (Balsam poplar) را توصیف می‌کند- اخیراً در مجله اکولوژی مولکولی (Molecular Ecology) منتشر شده است. جیل همیلتون (Jill Hamilton)، سرپرست گروه و استادیار دانشکده علوم کشاورزی ایالت پن، عنوان کرد: "این تازه آخرین مطالعه‌ای است که نشان می‌دهد هیبریداسیون طبیعی نقش مهمی در تکامل بسیاری از گونه‌های گیاهی داشته است".