امنیت زیست‌محیطی مهم‌ترین بُعد از امنیت فراگیر ملی

امنیت (Security)، وضعیتی است که در پرتوی آن، فرد و جامعه، خود را در برابر هرگونه آسیب، به‌صورت مطمئن، دائمی و پایدار، مصون و ایمن احساس می‌کند و به‌‌واسطه آن، سایر نیازهایش نیز فراهم می‌شود. تا اواخر دهه 1980 «قدرت نظامی» را منشأ و نیز عامل امنیت می‌دانستند، زیرا امنیت عبارت از مصونیت کشورها در برابر تجاوزات خارجی و تهدیدات سخت مزدوران داخلی آن‏ها بود. این تفسیر از امنیت که به «امنیت سنتی» معروف است، تهدیدات ضدامنیتی را دارای خاستگاهی برون‌مرزی و سرشتی نظامی می‌داند و راه‌حل آن را نیز در توان رزمی و نظامی کشور جست‏وجو می‌کند. امروزه دامنه مفهومی امنیت از تک‌بعد «نظامی» خارج و ماهیتی نرم، غیرسنتی، چندبعدی و درعین‌حال، جهان‌شمول پیدا کرده است. «امنیت غیرسنتی» مرزهای نظامی را درنوردیده و سایر مؤلفه‌ها و عناصر امنیت ملی را آشکار ساخته است، به‌طوری‌که باری بوزان، بنیان‌گذار مکتب کپنهاک (Copenhagen School)، امنیت را دیگر در نبود تهدید سنتی تعریف نمی‌کند، بلکه امنیت جامع (فراگیر یا Inclusive Security) را، به‌جای امنیت محدود (تک‌بعدی نظامی)، مطرح و ابعاد آن ‌را در پنج بعد نظامی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و زیست‌محیطی گسترش می‌دهد.