ترکیبات شیمیایی اسانس گل محمدی (.Rosa damascena Mill) در مناطق مختلف آب‏ و‏هوایی

نوع مقاله : نامه‌های علمی

نویسندگان

1 کارشناس بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

2 محقق بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

4 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

10.22092/irn.2026.369576.1655

چکیده

رویش گیاهان دارویی در مناطق مختلف آب‏و‏هوایی، تأثیر مهمی بر عملکرد و ترکیبات اسانس آن دارد. در نوشتار پیش‏رو، ترکیبات شیمیایی اسانس دو جمعیت گل ‌محمدی در منطقه نیمه‌‌استپی همدان با میانگین بارندگی سالانه بیشتر از 200 میلی‌‌متر و منطقه نیمه‌‌بیابانی یزد با میانگین بارندگی سالانه کمتر از 100 میلی‌‌متر مقایسه شد. بررسی‌‌ها نشان دادند، درمجموع 14 ترکیب شیمیایی در اسانس جمعیت گل محمدی همدان (روستای دیوین) و یزد وجود دارد که بیشتر شامل citronellol+nerol، n-nonadecane، n-heneicosane، geranial، n-tricosane و cis-rose oxide است. ترکیباتی چون citronellyl acetate، geraniol، geranial و cis-rose oxide در جمعیت همدان بیشتر از یزد و ترکیبات n-nonadecane و n-heneicosane در جمعیت یزد بیشتر از همدان بود. ضمن‌‌ اینکه عملکرد گل در هر پایه در جمعیت همدان، 856 گرم در مترمربع و در جمعیت یزد، 1001 گرم در مترمربع است. با این شرایط، درصد اسانس در جمعیت یزد با 0774/0درصد، بالاتر از جمعیت همدان (0543/0درصد) است. ترکیبات یادشده جزو ترکیباتی هستند که به بوی خوش گل محمدی کمک می‌کنند و هر کدام کاربردهای خاصی در صنایع عطرسازی، آرایشی و بهداشتی دارند. به‌‌واسطه این ترکیبات، گل محمدی در صنایع مختلف محبوبیت بسیاری دارد. اگرچه جمعیت همدان ازنظر غنای ترکیبات عطرآگین در سطح بالاتری است ولی این تفاوت ازنظر آماری معنی‌دار نیست. از‏این‏رو، جمعیت یزد با عملکرد گل در هر پایه و اسانس بیشتر، می‌تواند به‌عنوان گزینه مناسب‌تری برای صنایع مختلف مورد‏توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Chemical compositions of essential oils of Rosa damascena Mill. in different climatic regions

نویسندگان [English]

  • fatemeh salimi 1
  • Homayoun Kheiyri 2
  • Alireza Rajabi Mazhar 3
  • javad hamzei 4
1 Expert of Natural Resources, Hamadan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamadan, Iran
2 Research Division of Natural Resources, Hamadan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamadan, Iran
3 Assistant Prof., Research Division of Natural Resources, Hamadan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hamadan, Iran
4
چکیده [English]

The cultivation of medicinal plants in different climatic regions significantly affects the yield and chemical composition of their essential oils. In the present study, the chemical compositions of the essential oils of two populations of Rosa damascena grown in the semi-steppe region of Hamedan (Divin village; annual rainfall > 200 mm) and the semi-desert region of Yazd (annual rainfall < 100 mm) were compared. The analyses showed that a total of 14 chemical compounds were identified in the essential oils of both populations, mainly including citronellol + nerol, n-nonadecane, n-heneicosane, geranial, n-tricosane, and cis-rose oxide. Compounds such as citronellyl acetate, geraniol, geranial, and cis-rose oxide were present in higher amounts in the Hamedan population, whereas n-nonadecane and n-heneicosane were higher in the Yazd population. The flower yield per square meter was 856 g in Hamedan and 1001 g in Yazd. Under these conditions, the essential oil percentage was higher in the Yazd population (0.0774%) compared to that in Hamedan (0.0543%). These compounds contribute to the pleasant aroma of Damask rose and have various applications in the perfumery, cosmetic, and hygiene industries. Although the Hamedan population showed a relatively higher richness of aromatic compounds, the difference was not statistically significant. Therefore, considering its higher flower yield and essential oil content, the Yazd population can be regarded as a more suitable option for industrial applications.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Essential oil
  • phytochemical compounds
  • population
  • flower yield
  • Rosa damascena

مراجع

بتولی، ح. و صفایی قمی.، ج.، 1391. مقایسه ترکیب‌‌های تشکیل‌‌دهنده اسانس گل‌‌های سه ژنوتیپ گل‌‌ محمدی منطقه کاشان. فصلنامه گیاهان دارویی ویژه‏نامه شماره نه. 11 (2): 157-166. 20.1001.1.2717204.2012.11.42.35.3 DOI:
طبایی‌‌عقدایی، س.ر.، رضایی، م.ب. و کامکار، ج.، 1384. بررسی تنوع در میزان اسانس گل محمدی (Rosa damascena Mill.) استان‌های مرکزی ایران. فصلنامه پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 21(1): 25-49. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2005.115206
یوسفی، ب. و طبایی‌‌عقدایی، س.ر.، 1399. مطالعه تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گل‌ محمدی (.Rosa damascena Mill) ایران با استفاده از روش‌‌های آماری چندمتغیره. نشریه علمی تحقیقات ژنتیک و اصلاح گیاهان مرتعی و جنگلی ایران. 28 (8): 251-236. DOI:  10.22092/ijrfpbgr.2019.126851.1345
طبیعت ایران
دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 56
فروردین و اردیبهشت 1405
صفحه 25-29

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار