تغییرات اقلیمی و ضرورت بازنگری در زراعت چوب با دو گونه صنوبر تبریزی و کبوده

نوع مقاله : دیدگاه‌ها

نویسنده

دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات صنوبر و درختان سریع‌الرشد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران،

10.22092/irn.2026.371906.1718

چکیده

ایران در منطقه‌ای واقع شده که سهم اراضی جنگلی آن اندک بوده و طی دهه‌های اخیر به دلایل متعدد با کاهش جدی سطح جنگل‌ها مواجه بوده‌ایم. زراعت چوب با گونه‌های درختی تندرشد نظیر بید، صنوبر و همچنین اکالیپتوس می‌تواند به عنوان یکی از رویکردهای مهم برای جلوگیری از تخریب و نابودی بیشتر جنگل‌های باقی‌مانده مطرح باشد. از سوی دیگر، به دلایل متعدد نظیر واقع شدن کشور در یک کمربند خشک و نیمه خشک، تغییرات اقلیمی و همچنین بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی که منبع اصلی تامین‌کننده آب در مناطق خشک است، متاسفانه در سالیان اخیر با افت کمی و کیفی شدید منابع آبی مواجه شده‌ایم. بنابراین با توجه به اهمیت آب در زراعت چوب از یک سو و محدودیت شدید منابع آبی و تغییرات اقلیمی پیش‌رو از سوی دیگر، برای بالا بردن درصد موفقیت زراعت چوب ملزوماتی باید مورد توجه قرار گیرد. در اولین قدم باید گونه درختی مناسبی با توجه به شرایط اقلیمی و خاکی حاکم بر منطقه و همچنین منابع آبی در دسترس انتخاب شود. تجربه و مطالعات انجام شده نشان داده است که با توجه به نیاز آبی، برای زراعت چوب در مناطق نیمه خشک گونه‌های صنوبر تبریزی و کبوده، در مناطق شمالی گونه‌های صنوبر دلتوئیدس و اورامریکن و در مناطق جنوبی کشور صنوبر پده و اکالیپتوس مناسب می‌باشند. .....

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The impact of climate change and the water scarcity crisis on the selection of Populus nigra and Populus alba in wood farming

نویسنده [English]

  • Azadeh Salehi
Associate Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climate change
  • Poplar plantation
  • Populus
اسدی، ف.، 1398. مبانی زراعت چوب صنوبر. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 242 صفحه.
باقری، ر.، نمیرانیان، م.، زبیری، م. و مدیررحمتی، ع.ر.، 1381. تهیه جدول حجم صنوبرهای بومی منطقه زنجان‌رود. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 9: 1-36. doi: 10.22092/ijfpr.2002.109684
بیات کشکولی، ع.، عزیزی، م. و فائزی‏پور، م.، 1400. بررسی و تحلیل کمی وضعیت صنوبرکاری چهار استان کشور (مطالعه موردی استان‌های آذربایجان شرقی، کرمانشاه و زنجان و اردبیل). صنایع چوب و کاغذ ایران، 12: 375-389.doi: 20.1001.1.20089066.1400.12.3.6.1
ثابتی، ح. ا.، 1373. جنگل‌ها، درختان و درختچه‌های ایران. دانشگاه یزد، 876 صفحه.
حسامی، س.م. و اسدی، ف.، 1395. اثر تغییرات صفات رویشی کبوده (Populus alba L.) بر تولید چوب در حاشیه رودخانه زاینده‏رود اصفهان. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران. 24: 520-528. DOI: 10.22092/ijfpr.2016.107388
حیدری صفری کوچی، ا.، ایرانمنش، ی. و رستمی شاهراجی، ت.، 1395. اندوخته کربن روی زمینی و خاک کبوده در فاصله کاشت‏های مختلف در استان چهارمحال و بختیاری. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 24: 200-213. DOI: 10.22092/ijfpr.2016.106984
سهیلی اصفهانی، س. و فلاح، ا.، 1392. بررسی مشخصه‏های کمّی و کیفی درختان کبوده شیرازی (Populus alba L.) و تبریزی (Populus nigra L.) در توده‏‏های دست‏‏کاشت غرب استان اصفهان. جنگل و فرآورده‌های چوب، مجله منابع طبیعی ایران، 67: 233-244. DOI: 10.22059/jfwp.2014.51543
صالحی، آ.، 1399. بررسی عملکرد تولید چوب و پتانسیل گیاه‌پالایی درختان صنوبر (Populus nigra) آبیاری‏شده با فاضلاب شهری در جنوب تهران. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور. 65 صفحه.
صالحی، آ.، 1401. امکان‏سنجی و ترویج استفاده از فاضلاب در زراعت چوب. نشریه فنی. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، 27 صفحه.
صالحی، آ.، کلاگری، م. و احمدلو، ف.، 1397. تأثیر ویژگی‌های خاک بر رشد درختان تبریزی (Populus nigra) سه‌ساله در جنوب تهران. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 26: 344-354. DOI: 10.22092/ijfpr.2018.117738
قاسمی، ر.، مدیررحمتی، ع.ر.، باقری، ر.، کلاگری، م. و اسدی، ف.، 1393. بررسی فنولوژی، مرفولوژی و مشخصه‏های رویشی ارقام صنوبر در کلکسیون پایه مادری. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور. 100 صفحه.
کلاگری، م.، میرآخورلو، خ.، صالحی، آ.، احمدلو، ف.، تیموری، س.، جعفری، ا.، اسکندری، س.، باقری، ر.، عراقی، م.ک.، خدایی، م.ب. و قاسمی، ر.، 1401. اجرای برنامه ملی توسعه زراعت چوب ضرورتی برای حفاظت جنگل‌ها و تأمین مواد اولیه چوبی کشور. طبیعت ایران. 7: 9-19.  DOI: 10.22092/irn.2022.357162.1437
گودرزی، غ.ر.، مدیر رحمتی، ع.ر. و احمدلو، ف.، 1392. بررسی سازگاری کلن‌های صنوبر تاج‌باز در استان مرکزی. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 21: 256-267. DOI: 10.22092/ijfpr.2013.3856
مدیررحمتی، ع.ر.، .1395 توسعه زراعت چوب ضرورتی اجتناب‏ناپذیر و حیاتی برای کشور. طبیعت ایران، :1 .14-21. DOI: 10.22092/irn.2016.107525
یوسفی، ب. و مدیررحمتی، ع.ر.، 1392. بررسی سازگاری و تولید ارقام مختلف صنوبر تاج‌باز در پوپولتوم مقایسه‌ای سنندج. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 21: 17-29. DOI: 10.22092/ijfpr.2013.3207