مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 On the occasion of the construction and launch of the Insectarium at the National Botanical Garden of Iran به بهانه ساخت و راه ‏اندازی انسکتاریوم در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران 3 4 135324 10.22092/irn.2026.135324 FA علی علیزاده علی آبادی دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2026 04 11 باغ گیاه‌شناسی ملی ایران با مساحتی حدود 150 هکتار، مأمن و جایگاه بیش ‌از 4 هزار گونه گیاهی بومی و غیربومی است که در 22 قطعه مختلف، براساس اقلیم‏ها و جغرافیاهای گوناگون ملی و جهانی، مانند هیرکانی، زاگرس، البرز، ایران و تورانی، کویری، صحارا سندی، چین و ژاپن، اروپا، چمن‌زارهای امریکا و نیز با اهداف موضوعی متنوع مانند گیاهان دارویی، درختان همیشه‌سبز، گیاهان صخره‌ای و پیازی، گیاهان مناطق گرمسیری، آربوراتوم، شاکای، قطعه سیستماتیک، گلخانه‌ها و قطعات آموزشی طراحی و ساخته شده است. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135324_b8d50177378224fa57a2659dd0ef1de5.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 The Role of Development in Environmental Degradation from the Perspective of the Post-Development School نقش توسعه در تخریب محیط‌زیست از منظر مکتب پساتوسعه 9 17 135334 10.22092/irn.2026.135334 FA علی علیزاده علی آبادی دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2026 04 12 «توسعه»، که تا پیش‌ از دوره مدرن، با واژه‌هایی مانند «پیشرفت» شناخته می‌شد و امری درونی بود، در دوران مدرن، با تسلط عقل و خرد و با پیشرفت‌های فناورانه، به امری بیرونی و مظهر پیشرفت‌های شگرف در حوزه‌های گوناگون در دنیای غرب تبدیل شد. با آغاز انقلاب صنعتی، تحولات ژرفی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی زندگی انسان پدید آمد. با استفاده‌ از علوم و دانش روبه‌رشد، تسلط بر محیط‌زیست و بهره‌برداری بی‌رویه از آن تشدید شد. شعارهایی، مانند قناعت و ساده‌زیستی، جای خود را به ارزش‌های دوران سرمایه‌داری نوین، مانند تولید و مصرف‌ بیشتر داد. افزایش تولید و رفاه و در پی آن، افزایش جمعیت موجب شد، دستکاری‌های بشر در محیط اطرافش، به‌میزان زیادی گسترش یابد و عوارضی ازجمله تخریب جنگل‌ها و مراتع، انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری، تولید آلاینده‌های گوناگون و خطرناک، آلودگی آب، خاک و هوا، تولید ضایعات، پسماندها، پساب‌های فراوان، فرسایش شدید خاک‌ها، گرم‌شدن زمین، تولید گازهای گلخانه‌ای، آفات و بیمارگرهای نوپدید و درمجموع تغییر اقلیم بروز و ظهور کند https://irannature.areeo.ac.ir/article_135334_adb80afe61dc92d540725fd9952a0fdd.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 The Sanctity of Plants and the Role of Religious Beliefs in Plant Resource Conservation and Management: A Comparative Revie تقدّس گیاهان و نقش باورهای دینی در حفاظت و مدیریت منابع گیاهی: مرور تطبیقی آیین‌های کهن 19 28 135332 10.22092/irn.2026.371122.1694 FA لاله ملک محمدی دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده علوم و بیوتکنولوژی زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران احمدرضا محرابیان دانشیار،گروه علوم و زیست فناوری گیاهی، دانشکده علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 10 21 The escalating environmental crises and widespread degradation of vegetation cover in recent decades have highlighted the urgent need to revisit the cultural and historical roots of humanity’s coexistence with nature. This review article aims to elucidate the sacred and respectful status of plants in ancient rituals and divine religions, exploring the role of traditional beliefs in the conservation and management of plant resources. Through an extensive review of historical sources, religious texts, and ethnobotanical studies, the concept of plant sanctity across ancient civilizations and major religions is examined. The findings reveal that in most ancient societies, plants were revered not only as vital resources but also as sacred and symbolic entities. This perspective led to the establishment of sacred groves and traditional in-situ conservation systems, which predate the modern concept of protected areas by millennia. In Iranian culture, the association of trees with religious sites and their presence in rituals and spiritual practices reflects a deep sense of reverence toward nature. Moreover, numerous Quranic verses and Islamic traditions emphasize the ecological and spiritual significance of plants in maintaining life and balance. The study concludes that reviving these cultural and religious values can serve as an effective complementary approach in modern biodiversity conservation and sustainable natural resource management policies. بحران‌های فزاینده زیست‌محیطی و تخریب گسترده پوشش‌های گیاهی در دهه‌های اخیر، ضرورت بازنگری در ریشه‌های فرهنگی و تاریخی همزیستی انسان با طبیعت را آشکار ساخته است. این مقاله مروری با هدف تبیین جایگاه تقدّس و احترام به گیاهان در آیین‌های کهن و ادیان الهی، به بررسی نقش باورهای سنتی در حفاظت و مدیریت منابع گیاهی می‌پردازد. در این پژوهش، با مرور منابع تاریخی، متون دینی و مطالعات مردم‌شناختی، مفهوم تقدّس گیاهان در فرهنگ‌های باستانی و ادیان مختلف مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که در اغلب تمدن‌های کهن، گیاهان نه‌تنها به‌عنوان منابع حیاتی بلکه به‌مثابه موجوداتی مقدس و نمادین مورد احترام بوده‌اند. این نگرش زمینه‌ساز شکل‌گیری باغ‌های مقدس و نظام‌های سنتی حفاظت درجا شده است که پیشینه‌ای بسیار طولانی‌تر از مفهوم مدرن ذخایر طبیعی دارند. در فرهنگ ایرانی نیز پیوند درختان با اماکن مذهبی و حضور آن‌ها در آداب و آیین‌های دینی، بازتابی از نگرش تقدّس‌آمیز انسان به طبیعت است. افزون بر این، در آیات و روایات اسلامی بر اهمیت گیاهان در تعادل زیستی و استمرار حیات تأکید شده است. یافته‌های این مطالعه بیانگر آن است که احیای این ارزش‌های فرهنگی و دینی می‌تواند به‌عنوان مکملی مؤثر در سیاست‌گذاری‌های نوین حفاظت از تنوع زیستی و مدیریت پایدار منابع طبیعی مورد توجه قرار گیرد.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135332_c8f1c3237f651398d7247f5e4ca9d697.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 The Impact of Definitions and Legal Frameworks Related to Digital Sequence Information (DSI) on the Executive Functions of Gene Banks: The Experience of the Netherlands Centre for Genetic Resources تأثیر تعاریف و چارچوب‌های حقوقی مرتبط با اطلاعات توالی دیجیتال (DSI) بر کارکردهای اجرایی بانک‌های ژن: تجربه مرکز منابع ژنتیکی هلند 29 38 135333 10.22092/irn.2026.371616.1709 FA شیرین محمودی رئیس گروه تنوع زیستی- مرکز ملی مدیریت منابع ژنتیکی کشاورزی و منابع طبیعی مصطفی آقایی سربرزه استاد پژوهش، بخش تحقیقات غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران محمد جعفرآقایی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر Journal Article 2025 12 03 Rapid advances in biotechnology and the declining cost of sequencing have significantly increased the role of Digital Sequence Information (DSI) in research related to genetic resources. This development has triggered extensive discussions on the legal status of DSI and how access and benefit sharing (ABS) mechanisms under the Convention on Biological Diversity, the Nagoya Protocol, and other international frameworks should apply to it. This paper examines the impact of various proposed definitions of DSI and the different regulatory scenarios for ABS on the operational functions of gene banks, with a focus on the experience of the Centre for Genetic Resources, the Netherlands (CGN). Gene banks depend on open and efficient access to passport, phenotypic and omics data to support research, plant breeding, and the sustainable management of genetic resources. Expanding the definition of DSI to include these data types could restrict the dissemination and use of essential information and negatively affect global conservation and utilization efforts. The results show that bilateral ABS systems particularly those treating DSI as equivalent to physical genetic resources create significant administrative and legal complexities for gene banks. In contrast, multilateral approaches, and especially open access scenarios, are more favorable as they maintain transparency, facilitate data exchange, prevent the privatization of DSI, and strengthen international scientific collaboration. This study highlights the need for clear, coherent, and practical regulatory frameworks for governing DSI that safeguard national interests while enabling effective use of genetic resources to address global challenges such as food security and climate change. پیشرفت‌های سریع در زیست‌فناوری و کاهش هزینه‌های تعیین توالی، نقش اطلاعات توالی دیجیتال (DSI) را در پژوهش‌های مرتبط با منابع ژنتیکی به‌طور چشمگیری افزایش داده است. این تحول، مباحث گسترده‌ای را درباره جایگاه حقوقی و نحوه اعمال سازوکارهای دسترسی و تسهیم منافع (ABS) بر DSI در کنوانسیون تنوع زیستی، پروتکل ناگویا و سایر چارچوب‌های بین‌المللی برانگیخته است. در این مقاله، تأثیر تعاریف مختلف ارائه‌شده برای DSI و سناریوهای گوناگون مطرح در زمینه تنظیم مقررات ABS بر عملکرد بانک‌های ژن، با تمرکز بر تجربه مرکز منابع ژنتیکی هلند (CGN)، بررسی می‌شود. بانک‌های ژن برای پشتیبانی از پژوهش، اصلاح نژاد و مدیریت پایدار منابع ژنتیکی، نیازمند دسترسی آزاد و کارآمد به داده‌های شناسنامه‌ای، فنوتیپی و اُمیکس هستند. گسترش دامنه تعاریف DSI به این داده‌ها می‌تواند انتشار و استفاده از اطلاعات ضروری بانک‌های ژن را محدود ساخته و اثرات منفی بر حفاظت و بهره‌برداری از منابع ژنتیکی در سطح جهانی داشته باشد. نتایج نشان می‌دهد سناریوهای مبتنی بر نظام‌های دوجانبه، به‌ویژه در صورت معادل‌انگاری DSI با منابع ژنتیکی فیزیکی، پیچیدگی‌های حقوقی و اجرایی قابل‌توجهی برای بانک‌های ژن ایجاد می‌کنند. در مقابل، رویکردهای چندجانبه و به‌ویژه سناریوی دسترسی آزاد، از دیدگاه بانک‌های ژن مطلوب‌تر هستند، زیرا ضمن حفظ شفافیت و تسهیل تبادل داده، از خصوصی‌سازی DSI جلوگیری کرده و مشارکت علمی بین‌المللی را تقویت می‌کنند. این مطالعه بر ضرورت طراحی چارچوب‌های روشن، منسجم و عملی برای مدیریت DSI تأکید دارد تا همزمان منافع کشورها حفظ و امکان استفاده بهینه از منابع ژنتیکی برای مقابله با چالش‌های امنیت غذایی و تغییرات اقلیمی فراهم شود.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135333_0463f22f5eb97fec08fd7e2b36ca1e10.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Collection and establishment of trees, shrubs, bushes and annual species in the Iranian-Turanian plant collection of Kashan Botanical Garden: 10-year activity report جمع‌‌آوری و استقرار گونه‌‌های درختی، درختچه‌‌ای، بوته‌‌ای و یک‌ساله در کلکسیون گیاهی ایرانی- تورانی باغ گیاه‌‌شناسی کاشان: گزارش فعالیت‌‌های 10 ساله 39 56 135339 10.22092/irn.2026.371369.1703 FA حسین بتولی دانشیار پژوهش، باغ گیاه‌شناسی کاشان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 10 The Iranian-Turanian vegetation zone encompasses diverse ecosystems and habitats, particularly those characterized by halophyte and psammophyte desert plants. Given the remarkable adaptability of such flora to various environmental stresses, their collection and establishment as distinct plant collections are of paramount importance. To achieve this objective, Kashan Botanical Garden, serving as a representative of the Irano-Turanian region, was established over an area of 5.6 hectares commencing in 2014. Initially, planting beds were meticulously prepared in accordance with landscape design principles for arid and hot environments, accompanied by the creation of varied artificial topographies. Walking paths were subsequently established throughout different sections of the collection. Bushes, shrubs, and trees were gathered during their reproductive stages from the northern deserts of Aran and Bidgol, subsequently identified and propagated within the greenhouse facilities of Kashan Botanical Garden. Potted seedlings, cuttings, and offshoots were then planted across various designated areas of this collection, adhering to the designed plan. Water supply is managed via a specially designed drip irrigation system. Consequently, over 76 perennial species have been successfully established within this collection. In addition, more than 29 annual species have been planted herein. ناحیه رویشی ایرانی- تورانی، اکوسیستم‌‌های متنوعی را به‌‌ویژه از رویشگاه‌‌های انواع گیاهان شورپسند و شن‌‌دوست بیابانی در خود جای داده است. با توجه به سازگاری رستنی‌‌های این ناحیه رویشی در برابر استرس‌‌های محیطی، ضروری است عناصر گیاهی آن جمع‌‌آوری و در قالب کلکسیون گیاهی کاشته شوند. با این هدف، کلکسیون گیاهی ایرانی- تورانی به‌‌عنوان یکی از کلکسیون‌‌های گیاهی باغ گیاه‌‌شناسی کاشان از سال 1393 در سطحی معادل 6/5 هکتار احداث شد. ابتدا بستر کاشت گونه‌‌ها مبتنی بر طراحی منظر در مناطق گرم و خشک و با ایجاد توپوگرافی متنوع ایجاد شد. مسیرهای پیاده‌‌‌روی برای بازدید از نقاط مختلف کلکسیون آماده‌‌سازی شد. طی ده سال با مراجعه به گستره رویشگاه‌‌های طبیعی گیاهان بیابانی، انواع متنوعی از گونه‌‌های گیاهی بوته‌‌ای، درختچه‌‌ای و درختی بیابان‌‌های شمال آران و بیدگل، شناسایی، اندام‌‌های قابل تکثیر آن‌ها، جمع‌‌آوری و در شرایط گلخانه باغ گیاه‌‌شناسی کاشان تکثیر شدند. نهال‌‌های گلدانی تولیدشده از طریق بذر، قلمه و پاجوش، طبق نقشه کاشت در قسمت‌‌های مختلف این کلکسیون کاشته شدند. برای تأمین نیاز آبی گونه‌‌های گیاهی کاشته‌‌شده، آبیاری تحت فشار به‌‌شیوه قطره‌‌ای طراحی شد. طی مدت 10 سال، بیش از 76 گونه گیاهی دائمی و پایا در این کلکسیون استقرار یافتند. علاوه‌بر‌این، 29 گونه علفی یک‌ساله نیز در آن مستقر شدند.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135339_9278b42870a6614953ed305f8cddee14.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Strategic Analysis of the factors behind the failure to implement the Zagros forest ecosystem management plan in Kurdistan province تحلیل راهبردی عوامل اجرایی نشدن طرح مدیریت بوم‌سازگان جنگلی زاگرس در استان کردستان 57 64 135338 10.22092/irn.2026.371206.1698 FA مازیار حیدری دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران سامان ملکی کارشناس تحقیقات، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران مهدی پورهاشمی استاد پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران شیدا خسروی پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران Journal Article 2025 10 28 The Zagros forests have a special place in the economic and ecological development of the country and the Zagros provinces, and guarantee the survival and sustainability of water and soil in a large part of the country. Forest restoration and development is one of the main parameters in the development of these forests. The Zagros Forest Ecosystem Management Plan was developed with the aim of aligning national and regional planning and policies, as well as minimizing the effects of unsustainable development and unprincipled exploitation on the destruction of biological and natural resources of the Zagros forest ecosystems (in 2018). To determine the management strategy of the Zagros forest ecosystem management plan, a participatory approach and opinion poll were used from the Zagros forest management role-players. Subsequently, the SWOT framework questionnaire for this plan was provided to 60 forest management experts, and the respondents evaluated and scored the variables of the four SWOT analysis groups (scoring based on a Likert scale (score 1 to 5)). The ranking of the four SWOT analysis groups was done based on the average and relative weight of the ranking. The selection of strategies was done using the Quantification of Strategies (QSPM). The research findings showed that the most important weaknesses and strengths of the Zagros Forest Ecosystem Management Plan were the failure to implement this plan in Kurdistan Province and the reform of unsustainable livelihoods with the participation of the people. Also, the most important strengths and threats for this plan were, respectively, the reform of unsustainable livelihoods with the participation of local people and the placement of sustainability indicators in development and construction plans in this plan. Based on the opinions of the role players in this plan, an aggressive strategy was determined (+13.34; +8.17). Based on the Quantitative Strategic Matrix (QSPM), three strategies were proposed, including a) focusing restoration and development programs on crisis and degraded areas (S3-O3), b) employing indigenous people in restoration and development projects (S2-O2), and c) launching new livelihoods based on sustainable development indicators (S1-O1). Based on the research findings, it is suggested that participatory management and empowerment of local communities be used more and that forest protection and protection against damaging exploitation be considered. جنگل‌های زاگرس جایگاه ویژه‌‌ای در توسعه اقتصادی و اکولوژیکی کشور و استان‌های زاگرسی دارند و تضمین‌کننده بقا و پایداری آب‌‌و‌خاک بخش وسیعی از کشور هستند. احیا و توسعه جنگل یکی از پارامترهای اصلی در توسعه این جنگل‌هاست. طرح مدیریت بوم‌سازگان جنگلی زاگرس با هدف هم‌سو‌سازی برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های ملی و منطقه‌ای و نیز کمینه‌سازی اثرهای ناشی از توسعه ناپایدار و بهره‌برداری‌های غیراصولی در تخریب منابع زیستی و طبیعی بوم‌سازگان جنگلی زاگرس (در سال 1397) تدوین شد. برای تعیین راهبرد مدیریتی طرح مدیریت بوم‌سازگان جنگلی زاگرس، از رهیافت مشارکتی و نظرخواهی از نقش‌آفرینان مدیریت جنگل‌های زاگرس استفاده شد. در ادامه پرسشنامه چهارچوب سوآت (SWOT) برای این طرح در اختیار 60 نفر از کارشناسان مدیریت جنگل قرار گرفت و پاسخ‌دهندگان اقدام به ارزیابی و امتیاز‌دهی به متغیرهای گروه‌های چهارگانه تحلیل سوآت نمودند (امتیازدهی بر‌اساس مقیاس لیکرت، امتیاز 1تا 5). رتبه‌بندی گروه‌های چهارگانه تحلیل سوآت بر‌اساس میانگین و وزن نسبی رتبه‌بندی و انتخاب راهبردها با استفاده از کمی‌سازی راهبردها (QSPM) انجام شد. براساس یافته‌های پژوهش، مهم‌ترین ضعف و قوت طرح مدیریت بوم‌سازگان جنگل‌های زاگرس به‌ترتیب اجرایی‌نشدن این طرح در استان کردستان و اصلاح معیشت‌های ناپایدار با مشارکت مردم است. همچنین، مهم‌ترین قوت و تهدید این طرح به‌ترتیب اصلاح معیشت‌های ناپایدار با مشارکت مردم محلی و جانمایی شاخص‌های پایداری در طرح‌های توسعه‌ای و عمرانی است. بر‌اساس نظر نقش‌آفرینان این طرح راهبرد تهاجمی تعیین شد (34/13+؛ 17/8+). براساس ماتریس راهبردی کمی (QSPM) سه راهبرد شامل الف) تمرکز برنامه‌های احیایی و توسعه‌ای در کانون‌های بحران و تخریب‌یافته (S3-O3)، ب) به‌کارگیری افراد بومی در پروژ‌ه‌های احیایی و توسعه‌ای (S2-O2) و ج) راه‌اندازی معیشت‌های جدید براساس شاخص‌های توسعه پایدار (S1-O1) پیشنهاد شدند. بر‌اساس یافته‌های پژوهش پیشنهاد می‌شود، از مدیریت مشارکتی و توانمندسازی جوامع محلی بیشتر استفاده شود و در برابر بهره‌برداری‌های خسارت‌زا، حفاظت و حمایت جنگل مدنظر قرار گیرد.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135338_b9906700fff28cdacff6c7295e898c17.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Report of Thyridiphora furia (Swinhoe) (Lep.: Crambidae, Glaphyriinae) in natural habitats of Capparis spinosa L., North Khorasan گزارش پروانه Thyridiphora furia (Swinhoe) (Lep.: Crambidae, Glaphyriinae) در رویشگاه‌های طبیعی کاپاریس (Capparis spinosa L.)، خراسان شمالی 65 69 135340 10.22092/irn.2026.371098.1696 FA مهدی باور استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بجنورد، ایران. الناز حمیدی کارشناس پژوهش، بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بجنورد، ایران. Journal Article 2025 10 24 Capparis spinosa L. is a perennial xerophytic plant that, due to its high tolerance to environmental stresses, plays an important role in maintaining ecological balance and preventing soil erosion. It also has special economic and environmental importance as a food source for herbivorous insects. The Crambidae is one of the largest families of Lepidoptera, with numerous reported species from Iran. Thyridiphora furia (Swinhoe) has been previously reported from Iran, but its occurrence and its association with the host plant, C. spinosa, have not been documented in North Khorasan Province yet. In August 2025, during field surveys of natural C. spinosa habitats in Hasseh Gah, North Khorasan Province, infected fruits were collected by direct observation and transported to the laboratory. Examination of these fruits revealed the presence of the larvae and pupae of a Lepidoptera species. The specimens were reared under laboratory conditions until adults emerged and were identified. This study represents the first report of T. furia in natural habitats of C. spinosa in North Khorasan Province and emphasizes the necessity of investigating the biodiversity and life cycle of insects associated with host plants and the importance of ecological management of species associated with valuable plants. کاپاریس (Capparis spinosa L.) گیاهی چندساله و خشکی‌دوست است که به‌دلیل مقاومت بالا در برابر تنش‌های محیطی، نقش مهمی را در حفظ تعادل اکولوژیکی و جلوگیری از فرسایش خاک ایفا می‏کند و به‌عنوان منبع غذایی برای حشرات گیاه‌خوار اهمیت اقتصادی و زیست‌محیطی ویژه‌ای دارد. خانواده Crambidae یکی از بزرگ‌ترین خانواده‌های بال‌پولک‌داران است که تاکنون گونه‌های متعددی از آن در ایران گزارش شده‌ است. گونه Thyridiphora furia (Swinhoe) پیش‌تر از ایران گزارش شده بود، اما تاکنون گزارشی از حضور و ارتباط آن با گیاه میزبانC. spinosa در استان خراسان شمالی ثبت نشده است. در مردادماه 1404، طی بازدیدهای میدانی از رویشگاه‌های طبیعی کاپاریس در خراسان شمالی، میوه‌های آلوده با مشاهده مستقیم، جمع‌آوری و به آزمایشگاه منتقل شدند. بررسی میوه‌های این گیاه، حضور لارو و شفیره آفتی را در آن نشان داد. نمونه‌ها تا زمان ظهور حشرات بالغ و شناسایی آن‌ها در شرایط آزمایشگاهی نگهداری شدند. این مطالعه، نخستین گزارش حضور T. furia در رویشگاه‌های طبیعی کاپاریس در خراسان شمالی است و بر ضرورت بررسی تنوع زیستی و چرخه زندگی حشرات وابسته به گیاهان میزبان و اهمیت مدیریت اکولوژیکی گونه‌های مرتبط با گیاهان ارزشمند تأکید دارد.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135340_31890beeccaed34621e7691ac7677136.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Environmental Consequences of Mining Extraction (Part One) پیامدهای محیط‌‌زیستی ناشی از استخراج معادن (قسمت اول) 71 85 135330 10.22092/irn.2026.135330 FA علی علیزاده علی‌‌آبادی دانشیار پژوهش، رئیس مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران، ایران ترحم بهزاد مدیرکل محترم آموزش، ترویج و مشارکت‌های مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور وحید خیرآبادی سرپرست محترم دفتر زیستگاه‌ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط‏زیست مهدی کمالی سرپرست محترم معاونت دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری مجید پورمقدم دبیر محترم کارگروه‌های تعامل میان منابع طبیعی، محیط‏زیست و وزارت صمت مهرداد اکبریان رئیس انجمن سنگ آهن ایران علی بناگر رئیس اتحادیه انجمن‌های علمی منابع طبیعی و محیط‌زیست ایران خسرو ثاقب‌‌طالبی استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران مرتضی خداقلی استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران محمد متینی‌‌زاده دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران احمد رحمانی دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران حمیدرضا عباسی دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2026 04 11 برنامه‌‌های اجرایی مربوط به معدن‌‌کاوی و استخراج از معادن مختلف با توجه به منابع طبیعی شکننده ایران و بدون درنظر‏گرفتن الزامات محیط‌‌زیستی، می‌‌تواند آسیب‌‌های جبران‌‌ناپذیری به محیط‌‌های طبیعی وارد نماید، از‏این‏رو، سبب نگرانی‌‌های جدی در سطح جامعه علمی کشور شده است. در این رابطه، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور با برگزاری نشست نخبگانی با حضور دانشمندان و متخصصان مختلف از دستگاه‌‌های دخیل و نیز مراکز علمی و دانشگاهی، ابعاد گوناگون این موضوع را به بحث گذاشت. در این گفت‌‌و‌‌گو، از نظرات آقایان دکتر علی علیزاده علی‌‌آبادی، مهندس ترحم بهزاد، دکتر وحید خیرآبادی، دکتر مهدی کمالی، دکتر مجید پورمقدم، دکتر مهرداد اکبریان، دکتر علی بناگر، دکتر خسرو ثاقب‌‌طالبی، دکتر مرتضی خداقلی، دکتر محمد متینی‌‌زاده، دکتر احمد رحمانی و دکتر حمیدرضا عباسی بهره بردیم، با توجه به اهمیت موضوع و طولانی‌‌بودن بحث‌‌های انجام‌‌شده، این گفت‏وگو در دو شماره از نشریه منتشر خواهد شد. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135330_3217ce77a1eeb4b9adf581e05369f598.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Sheyrez Canyon, Kuhdasht, a rocky geopark with a stone minaret دره شِیرِزْ (Sheyrez) کوهدشت، ژئوپارکی صخره‌ای با یک مناره. 89 106 135335 10.22092/irn.2026.369504.1652 FA محمد مهرنیا 1- دانشیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران طاهر فرهادی نژاد استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران سمیرا راستین محقق، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران Journal Article 2025 05 17 Sheyrez Canyon (Tang‑e Shirz) of Kohdasht is located 55 kilometers from the city of Kohdasht, at the junction of three provinces—Kermanshah, Ilam, and Lorestan—and positioned adjacent to the Seymareh River, which is a major branch of the Karkheh. The area features a remarkable stone minaret measuring 80 meters in height and 10 meters in diameter, along with towering canyon walls that in some places rise to nearly 200 meters. Geologists believe that this valley was shaped through the erosion of limestone and dolomite formations with thin to medium layers dating back to the tertiary period. Due to the biodiversity present in the region, a mosaic of diverse habitats has developed. The oaks (Quercus brantii) of the area predominantly occur in the foothill zones. Species commonly associated with oak include Acer monspessulanum, Amygdalus scoparia, Cotoneaster lurestanica, Crataegus azarolus, Fraxinus rotundifolia, Lonicera nummularifolia, Pistacia atlantica, P. khinjuk, Pyrus glabra, P. syriaca, and Vitis vinifera, all of which are abundant and enhance the unique beauty and freshness of the landscape. Moisture‑dependent riparian trees such as Platanus orientalis, Populus euphratica, and Salix spp. grow along the Seymareh River, forming long‑lived stands of trees and shrubs. Bulbous species—including Allium jesdianum, Allium tripedale, Eremurus spectabilis, Fritillaria imperialis, Fritillaria persica, Rheum ribes, and Smyrnium cordifolium—also appear among the rocky outcrops. In higher mountainous zones, shrub‑like thorny and cushion‑shaped taxa such as Acantholimon, Acanthophyllum, Astragalus, and Onobrychis represent the region’s perennial, long‑lived vegetation. Below the mountainous belt, plant species like Ficus johannis, Pistacia atlantica, Prunus arabica, and Rhammus pallasii occupy crevices within cliffs and rocky surfaces. In habitats dominated by bushy vegetation, the perennial species Dendrostellera lessertii is present. Additional representatives of the mint family (Lamiaceae) found in the region include Eremostachys laevigata, Marrubium astracanicum, Marrubium persicum, Marrubium vulgare, Phlomis kurdica, Phlomis lurestanica, Phlomis olivieri, Salvia sclarea, Salvia sclareopsis, Stachys inflata, Stachys lavandulifolia, Teucrium polium, Thymbra spicata, and Thymus pubescens. تنگه شِیرِزْ کوهدشت در ۵۵ کیلومتری شهر کوهدشت، در نقطه تلاقی سه استان کرمانشاه، ایلام و لرستان و در مجاورت رودخانه سیمره (شاخه اصلی کرخه) واقع شده‌است و دارای یک مناره سنگی به ارتفاع ۸۰ و قطر ۱۰ متر و دیواره‌های بلند است، که گاه ارتفاع آن‏ها به ۲۰۰ متر هم می‌رسد. زمین‏شناسان بر این عقیده‏اند که این دره درنتیجه فرسایش سنگ‏های آهکی و دولومیتی دارای لایه‏بندی نازک تا متوسط متعلق به دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته است. به‏دلیل تنوع زیستی موجود در منطقه، موزائیکی از زیستگاه‏های متعدد فراهم شده است. بلوط‏های (Quercus brantii) منطقه بیشتر در مناطق کوهپایه‌ای مستقر هستند، گونه‌های مختلف همراه بلوط عبارت‏اند از (کیکم) Acer monspessulanum، (بادامچه) Amygdalus scoparia، (شیرخشت) Cotoneaster lurestanica، (زالزالک‌) Crataegus azarolus، (زبان‏گنجشک) Fraxinus rotundifolia، (پلاخور) Lonicera nummularifolia، (بنه) Pistacia atlantica، (خنجک) P.khinjuk، (گلابی وحشی) Pyrus glabra، (امرود) P. syriaca و (انگور وحشی) Vitis vinifera که به‏فراوانی در منطقه وجود داشته و سبب زیبایی و طراوت خاص در منطقه شده‏اند. درختان وابسته به رطوبت رودخانه‌ای مثل درخت چنار (Platanus orientalis)، بید (Salix spp.) و پده (Populus euphratica) گونه‌های روییده در حاشیه رودخانه سیمره هستند که توده‌های درختی و درختچه‌ای چندین‏ساله را تشکیل داده‏اند. همچنین گیاهان پیازی مثل Allium jesdianum، Allium tripedale، Eremurus spectabilis، Fritillaria imperialis، Fritillaria persica، ریواس (Rheum ribes) و آوندول (Smyrnium cordifolium) در لابه‏لای صخره‌های منطقه حضور دارند. در مناطق کوهسری نیز اشکال بوته‏ای خاردار و بالشتک‏مانند همچون جنس‏های Acantholimon، Acanthophyllum، Astragalus و Onobrychis، گونه‏های پایا و چند‏ساله منطقه را تشکیل می‏دهند. در مناطق زیر خط کوهسری گونه‌های گیاهی مثل انجیر وحشی (Ficus johannis)، خینجوک (Pistacia atlantica)، وامچه (Prunus arabica) و ارجنک (Rhammus pallasii) درون شیار سنگ‏ها و صخره‏ها مستقر هستند. در زیستگاه‏های بوته‌ای منطقه، گیاهی پایا با نام فارسی سیاه‏کینه یا کینه‏سرخ (Dendrostellera lessertii) حضور دارد. ازجمله گیاهان تیره نعنا نیز می‏توان به گونه‏های سنبل بیابانی (Eremostachys laevigata)، فراسیون (Marrubium astracanicum)، فراسیون ایرانی (Marrubium persicum)، فراسیون (Marrubium vulgare)، گوش‏بره کردی (Phlomis kurdica)،گوش‏بره لرستانی (Phlomis lurestanica)، گوش‏بره (Phlomis olivieri)، انواع مریم‏گلی (Salvia sclarea)، (Salvia sclareopsis)، سنبله‏ای بادکنکی (Stachys inflata)، چای کوهی (Stachys lavandulifolia)، مریم نخودی (Teucrium polium)، مرزه سنبله‏ای (spicata Thymbra) و آویشن (Thymus pubescens) اشاره کرد.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135335_df0407b901ae6b583fa3403a7e115835.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 The role of climate change in the five year development program جایگاه تغییر اقلیم در برنامه پنج‏ساله 108 109 135331 10.22092/irn.2026.135331 FA مصطفی جعفری سرمؤلف ارزیابی جهانی تغییر اقلیم، IPCC و برنده مشترک جایزه صلح نوبل در سال 2007 میلادی، عضو هیئت‌علمی و مشاور تغییر اقلیم- مجری تدوین استراتژیک «برنامه کلان تحقیقات تغییر اقلیم» Journal Article 2026 04 11 جایگاه سرفصل تغییر اقلیم در برنامه‏ریزی کشور، نشانه توجه برنامه‏ریزان کشور به موضوع و برنامه‏ریزی برای پرداختن به این مهم است. با نگاهی به سوابق برنامه‏ریزی در کشور می‏توان ساده‏تر به موضوع پرداخت. «برنامه عمران اول» پیش از انقلاب و از سال 1327 تا سال 1333 و به مدت 7 سال اجرا شد. پنج برنامه از سال 1327 تا 1356 به اجرا درآمد (برنامه عمرانی سوم از سال 1341) و قرار بود برنامه عمرانی ششم از سال 1357 تا 1361 به مدت 5 سال اجرا شود. پس از انقلاب، عنوان برنامه به «برنامه توسعه» تغییر کرد و برنامه اول آن از سال 1368 تا 1372 اجرا شد. برنامه‏های توسعه در سال‏های بعد به‏ترتیب برنامه دوم از 74 تا 78، برنامه سوم از79 تا 83، برنامه چهارم از84 تا 88، برنامه پنجم از 90 تا 93 و برنامه ششم از 94 تا 96 تنظیم، ابلاغ و اجرا شد. و برنامه هفتم با تغییر نام به «برنامه پنج‏ساله هفتم پیشرفت ج.ا.ا.» از سال 1403 تا 1407توسط مجلس برای اجرا به دولت ابلاغ شد (04/04/1403). https://irannature.areeo.ac.ir/article_135331_b1fe4ecd55b214341aa3817783f19442.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 The conservation status of endemic Nepeta assadii Jamzad (Lamiaceae) جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Nepeta assadii Jamzad از تیره نعنا (Lamiaceae) 111 116 135336 10.22092/irn.2026.370463.1668 FA نسترن جلیلیان دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و مصطفی نعمتی پیکانی استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و حبیب اله رحیمی پژوهشگر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران زیبا جم زاد استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. عادل جلیلی استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2025 08 19 Nepeta assadii Jamzad is a perennial, cushion‑form subshrub with a woody base and is a member of the Lamiaceae family. This species is a local endemic restricted to Kermanshah Province in western Iran. Its conservation status was evaluated according to IUCN criteria, including extent of occurrence (EOO), area of occupancy (AOO), and population size. The mean AOO and EOO values were calculated as 0.03 and 6.477 square kilometers, respectively. Based on these results, N. assadii is classified as Critically Endangered (CR). It occurs in highly fragmented populations on steep, rocky slopes with inclines exceeding 40%. Although all recorded individuals were mature, fruit production and reproductive success were low. Because in‑situ conservation is widely recognized as the most effective and economically sustainable approach for plant protection, safeguarding these habitats is essential. To ensure the species’ survival, it is advised to store its seeds in the Natural Resources Seed Bank and to cultivate specimens in the National Botanical Garden of Iran. Additionally, the habitats of this endemic species must be protected by the Natural Resources and Watershed Management Organization. گونه Nepeta assadii Jamzad، گیاهی‌ چندساله، بالشتکی با قاعده چوبی از تیره نعنا (Lamiaceae) است. این گونه، انحصاری استان کرمانشاه است. جایگاه حفاظتی این گونه بر‏اساس شیوه‏نامه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) و با استفاده از سه معیار میزان حضور، سطح تحت اشغال و اندازه جمعیت تعیین شد. سطح تحت اشغال (AOO) گونه، با بازدید صحرایی و استقرار پلات در رویشگاه آن، 03/0 کیلومترمربع و محدوده حضور آن (EOO) با استفاده از نرم‏افزار GeoCAT، 477/6 کیلومترمربع محاسبه شد و «در بحران انقراض» (Critically Endangered: CR) قرار گرفت. این گونه به‌صورت جمعیت‌های لکه‌ای، در صخره‌های با شیب‌های بیشتر از 40درصد می‏روید. با اینکه همه پایه‌ها بالغ هستند، بذر بسیار اندکی تولید می‏کنند و زادآوری پایینی دارند. با توجه به این‌که حفاظت در رویشگاه اصلی، بهترین و اقتصادی‏ترین روش حفاظت از گیاهان است، توجه به حفاظت از این رویشگاه‌ها باید در محور برنامه‌های حفاظت قرار گیرد. حفاظت خارج از رویشگاه شامل جمع‌آوری بذر، ذخیره‏سازی در بانک ژن منابع طبیعی و کاشت گیاه در باغ گیاه‏شناسی ملی ایران نیز از دیگر اقداماتی است که برای حفاظت از این گونه ضروری است. همچنین پیشنهاد می‌شود، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، مناطق پراکنش این گونه انحصاری معطر را به‌عنوان رویشگاه‏های حفاظت‏شده معرفی کند.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135336_5dc79817bcc69e2746b26a2b65d99011.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 The conservation status of the endemic Cousinia fabrorum Rech. f. (Asteraceae) جایگاه حفاظتی گونه انحصاری (Asteraceae) Cousinia fabrorum Rech.f. 117 121 135337 10.22092/irn.2026.370636.1676 FA یوسف اجنی استادیار پژوهش، بخش گیاه‌شناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران غلامرضا حسینی بمرود پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل‌ و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران زیبا جم زاد استاد پژوهش، بخش گیاه‌شناسی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران عادل جلیلی استاد پژوهش، بخش گیاه‌شناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2025 09 07 Cousinia fabrorum Rech.f. is identified as a subshrub species belonging to the Asteraceae family. This particular species holds endemic status, found exclusively in the calcareous mountain regions of South Khorasan Province, located in Eastern Iran. Within the scope of the present investigation, the conservation status of C. fabrorum has been meticulously evaluated, adhering to the established IUCN criteria. This assessment encompassed key metrics such as the area of occupancy (AOO), the extent of occupancy (EOO), and the overall population size. The resultant findings indicate that this species is presently confined to a solitary population, predominantly manifesting as scattered patches within sandy-calcareous locales characterized by moderate gradients. The calculated mean average value for the AOO approximates one square kilometer. In accordance with the standardized criteria set forth by the IUCN, C. fabrorum is unequivocally categorized as a critically endangered species (CR). Notwithstanding its inherently spinose botanical structure, the limited natural habitats occupied by this species face severe and substantial threats originating from extensive livestock grazing. To ensure the effective ex-situ protection of this vulnerable species, comprehensive programs are imperative. These should encompass the meticulous collection of seeds, their secure preservation within the Natural Resources Seed Bank of the Research Institute of Forests and Rangelands, and subsequent cultivation efforts within the National Botanical Garden. Given the intrinsically restricted nature of its habitat, it is strongly recommended that this area be officially designated as a genetic reserve by the pertinent authorities, namely the Natural Resources and Watershed Management Organization. گونه انحصاری Cousinia fabrorum Rech.f.، گونه‌ای بوته‌ای و متعلق به تیره کاسنی (Asteraceae) است. ویژگی‌های شاخص این گونه شامل فرم رویشی بوته‌ای و برگ‌های خاردار و پوشیده از کرک‌های سفید نمدی در سطح زیرین است. این گونه، انحصاری تپه‌های آهکی کوه‌های آهنگران در استان خراسان جنوبی (شرق ایران) است. در این پژوهش، وضعیت حفاظتی این گونه براساس شیوه‌نامه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) و با استفاده از سه معیار اصلی میزان حضور (EOO)، سطح تحت اشغال(AOO) و اندازه جمعیت بررسی شد. نتایج نشان داد، این گونه جمعیت‌های محدودی دارد و بیشتر در تپه‌های سنگ‌ریزه‌ای با شیب ملایم می‌روید. از این گونه، تنها یک جمعیت به‌صورت لکه‌لکه مشاهده شد که مقدار میانگین سطح اشغال آن حدود 1 کیلومتر‌مربع است. براساس معیارهای IUCN، این گونه «در بحران انقراض (CR)» معرفی می‌شود. با وجود خشبی‌بودن گیاه، رویشگاه‌های کوچک آن به‌طور جدی توسط چرای دام تهدید شده است. برای حفاظت از آن در خارج از رویشگاه پیشنهاد می‌شود، اقدامات مناسب شامل جمع‌آوری بذر و نگهداری آن در بانک ژن مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور و نیز کاشت آن در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران انجام شود. با توجه به محدود‌بودن رویشگاه این گونه، پیشنهاد می‌شود اقدامات مؤثر برای حفاظت از رویشگاه منحصر‌به‌فرد آن توسط سازمان منابع طبیعی و مدیریت آبخیز‌داری کشور انجام شود.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135337_06663f77954b5dc30721aaa5565da705.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Climate mismatches with ectomycorrhizal fungi contribute to migration lag in North American tree range shifts نقش حیاتی قارچ‌های همزیست خاک در موفقیت یا شکست مهاجرت درختان جنگلی 122 123 135325 10.22092/irn.2026.370881.1684 FA سیده معصومه زمانی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2025 09 30 Climate change is driving many plant and animal species to migrate to new regions, but forest trees often lag behind in their movement. Recent research indicates that one key factor limiting tree migration is the presence of mycorrhizal fungi in the soil. These fungi form extensive symbiotic networks with tree roots, facilitating the uptake of essential nutrients such as phosphorus and nitrogen, while also enhancing tree resistance to drought, pathogens, and other environmental stresses. Modeling of various tree and fungal species demonstrates that in newly colonized regions, many trees encounter soils lacking vital symbiotic fungi, which can significantly reduce their growth, establishment, and long-term survival. Some tree species, including members of the pine family, which depend on a greater diversity of fungal partners, are particularly vulnerable under these conditions. These findings highlight the critical role of mycorrhizal fungi in successful tree migration, afforestation, establishment, and overall forest ecosystem resilience, emphasizing the importance of integrating biotic interactions into conservation planning and assisted migration strategies. تغییرات اقلیمی بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری را به مهاجرت به مناطق جدید سوق می‌دهد، اما درختان جنگلی اغلب عقب می‌مانند. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد یکی از عوامل محدودکننده مهاجرت درختان، وجود قارچ‌های میکوریزا در خاک است. این قارچ‌ها با ایجاد شبکه‌های همزیستی با ریشه درختان، جذب مواد مغذی مانند فسفر و نیتروژن را تسهیل کرده و مقاومت درختان در برابر خشکسالی و بیماری‌ها را افزایش می‌دهند. مدل‌سازی گونه‌های مختلف درختی و قارچی نشان داد که در مناطق جدید، بسیاری از درختان با خاک‌هایی مواجه می‌شوند که فاقد قارچ‌های همزیست حیاتی است و همین امر می‌تواند رشد و بقای آن‌ها را کاهش دهد. برخی گونه‌های درختی از جمله خانواده کاجیان که نیاز بیشتری به قارچ‌های متنوع دارند، در این شرایط آسیب‌پذیرتر هستند. این یافته‌ها نقش حیاتی قارچ‌های میکوریزا در موفقیت مهاجرت، جنگلکاری و استقرار و پایداری اکوسیستم‌های جنگلی را برجسته کرده و اهمیت توجه به روابط زیستی در حفاظت و برنامه‌های مهاجرت کمک‌شده را نشان می‌دهد.

https://irannature.areeo.ac.ir/article_135325_f2d7fbf23df559907a3a4303e5197705.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 The billion-year reign of fungi that predated plants and made Earth livable پادشاهی یک میلیارد ساله قارچ‌ها: مهندسان بوم‌سازگان که زمین را پیش از ظهور گیاهان، قابل سکونت ساختند 124 125 135327 10.22092/irn.2026.135327 FA مهدیه آقامحمدی پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2026 04 11 قارچ‌ها (Fungi) ممکن است مدت‌ها پیش از پیدایش گیاهان، چشم‌اندازهای زمین را شکل داده باشند. پژوهشگران برآورد کردند، اجداد مشترک قارچ‌های زنده بین 4/1 تا 9/0 میلیارد سال پیش تنوع یافته‌اند. پژوهش‌های جدید منتشرشده در مجلهNature Ecology & Evolution ، ظهور و تنوع قارچ‌ها را در صدها میلیون سال، پیش از ظهور گیاهان خشکی (حدود ۴۷۰ میلیون سال پیش) اعلام می‌کنند. شواهد بیانگر آن است که قارچ‌های باستانی با همکاری جلبک‌ها، فعالانه در مهندسی سطح زمین نقش داشتند. این قارچ‌های باستانی به‌عنوان «مهندسان بوم‌سازگان» بودند که سطح زمین را برای گیاهان آماده کردند و مسیر تاریخ حیات را به‌طور اساسی تغییر دادند. پرفسور گرگلی جِی. سزولوسی (Gergely J. Szöllősi)، از نویسندگان این مطالعه و رئیس واحد ژنومیک تکاملی مدل‌محور در OIST (مؤسسه علوم و فناوری اوکیناوا) توضیح می‌دهد، درک زمان ظهور گروه‌های اصلی چندسلولی برای در کنار هم قراردادن تاریخچه حیات بر زمین مهم است. زندگی چندسلولی پیچیده، یک جهش تکاملی عظیم محسوب می‌شود که فراتر از کلونی یا تجمع ساده سلولی است. در سیاره‌ای که زمانی تحت اختیار موجودات تک‌سلولی قرار داشت، تغییر انقلابی تکامل حیات چندسلولی پیچیده، حداقل در پنج گروه اصلی و به‌صورت مستقل رخ داد. این پنج گروه که پیچیدگی چندسلولی را به دست آوردند عبارتند از: جانوران، گیاهان خشکی، قارچ‌ها، جلبک‌های قرمز و جلبک‌های قهوه‌ای. برای بیشتر این گروه‌ها، ثبت فسیلی به‌عنوان یک تقویم زمین‌شناسی عمل می‌کند و نقاط اتکایی برای تاریخ‌گذاری در زمان‌های عمیق فراهم می‌آورد. بر‌اساس این شواهد، یک تصویر زمانی از پیچیدگی حیات ترسیم می‌شود. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135327_94ba75b1cc29a272ab729fe134f953f2.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Why some plants are taking over the world چرا برخی از گیاهان در حال تسخیر جهان هستند؟ 126 127 135328 10.22092/irn.2026.135328 FA سمانه درویش‌زانوسی پژوهشگر، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2026 04 11 گیاهان امروز بیش از هر زمان دیگری با سرعت در سراسر جهان گسترش پیدا می‌کنند، روندی که نقش انسان در آن انکارناپذیر است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند، ویژگی‌هایی که به برخی گیاهان کمک می‌کنند در زیستگاه‌های بومی خود موفق باشند، همان عواملی هستند که آن‌ها را در سرزمین‌های جدید نیز به گونه‌هایی غالب تبدیل می‌کنند. یک مطالعه با بررسی نزدیک به چهار هزار گونه‌ گیاهی اروپایی نشان داد، گیاهانی که قدبلندتر، با شرایط گوناگون سازگارتر و به خاک‌های غنی از مواد مغذی وابسته‌تر هستند، شانس بیشتری برای گسترش دارند. این گیاهان که به‌اصطلاح «همه‌پسند» محسوب می‌شوند، نه‌تنها در محیط‌های بومی خود رشد چشمگیری دارند، بلکه در اکوسیستم‌های جدید هم به‌سرعت جای خود را باز می‌کنند و گاه تعادل طبیعی آن‌ها را تغییر می‌دهند. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135328_4b01a6ea2c225e940bfe7def93259815.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 FLORA of IRAN No. 184: Euphorbiaceae نقد کتاب «فلور ایران، شماره 184: تیره فرفیون (Euphorbiaceae)» 129 132 135329 10.22092/irn.2026.135329 FA مهرنوش پناهی استادیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاه‏شناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2026 04 11 تیره فرفیون (Euphorbiaceae Juss.) یکی از بزرگ‌ترین تیره‏های گیاهان گل‌دار در مناطق گرمسیری، در شماره 184 کتاب فلور ایران به زبان فارسی معرفی و شرح داده شده است. فرفیون‏ها تنوع زیادی دارند و شامل درختان کوچک یا بوته‏های دوپایه تا گونه‏های علفی یک‏پایه با ساختار گل‏آذین تکامل‌نیافته (کمتر تخصصی) هستند، این تیره با تنوع بسیار زیاد در ترکیبات بیوشیمیایی، یک تیره جالب در عالم گیاه‏شناسی است. گل‌های سرده فرفیون منحصربه‌فرد و دارای یک گل‏آذین کاذب به نام سیاتیوم (شامل یک گل ماده که با چندین گل نر احاطه شده است) در میان گیاهان گل‌دار است، سیاتیوم یک صفت کلیدی سین‏آپومورف در شناسایی این سرده محسوب می‏شود. https://irannature.areeo.ac.ir/article_135329_4900f16a4bbb46895cd3f9258bcf6674.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Hormozgan Province, Sar-e Aro, Bee-eater استان هرمزگان، سرارو، زنبور خوار کوچک (سبز) 6 7 135345 10.22092/irn.2026.135345 FA سمانه درویش زانوسی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی- موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور- تهران- ایران Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135345_8340b792bcdc5362a4bb476c5f7344d5.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Gilan Province, Deylaman, Espili استان گیلان، دیلمان، اسپیلی 18 18 135348 10.22092/irn.2026.135348 FA سید مجتبی حسینی Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135348_1ffa6161d7764fab51ced1ae346124b1.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Isfahan Province,Varzaneh, Natural Tamarix Habitats, Sand Dunes استان اصفهان، ورزنه، رویشگاه‌‌های طبیعی تاغ، تپه‌‌های شنی 70 70 135349 10.22092/irn.2026.135349 FA جواد معتمدی Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135349_0dde5e70988dc70645408e9112ed20ca.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Lorestan Province, Sheyrez Canyon استان لرستان، تنگه شیزر 88 88 135351 10.22092/irn.2026.135351 FA محمد مهرنیا Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135351_2899fff1b41daa9781adf3ed9e8dfb8b.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Tehran Province, American Meadows, National Botanical Garden of Iran استان تهران، چمن‌زارهای آمریکا، باغ گیاهشناسی ملی ایران 107 107 135352 10.22092/irn.2026.135352 FA آسیه شامخی Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135352_eec6381f34c8a7300970e071b08051b6.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Mazandaran Province, Nowshahr, Hesel Wetland Road استان مازندران، نوشهر، جاده مرداب هسل 110 110 135353 10.22092/irn.2026.135353 FA سیده مریم حسینی Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135353_719bfc97792d7fb0fde5c894f5afba1f.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Gilan Province, Rahim Abad, Shafiabad Village استان گیلان، رحیم‌آباد، روستای شفیع آباد 128 128 135354 10.22092/irn.2026.135354 FA سجاد شفیع‌آبادی Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135354_751548a9144dec15806377f1ee31f00f.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Gilan Province, Anzali Beach استان گیلان، ساحل انزلی 133 133 135355 10.22092/irn.2026.135355 FA علی پورقربان Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135355_d8758cedd675caf10091eeb30e71f7f8.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Labs net تبلیغ آزمایشگاه 5 5 135346 10.22092/irn.2026.135346 FA Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135346_004f139f09b4a1efcce8cd5b08a3f4f9.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 sarparasti bazr سرپرستی بذر 8 8 135347 10.22092/irn.2026.135347 FA Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135347_aa3fc6f3d7817326a7d509a4ce31896c.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Iran National Botanic Garden Advertisment تبلیغ باغ گیاه‌شناسی ملی ایران 86 87 135350 10.22092/irn.2026.135350 FA Journal Article 2026 04 14 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135350_57085ff20f549ecc2d8e8735a0473a7e.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور طبیعت ایران 2538-4880 10 6 2026 01 21 Farakhan فراخوان مجله 134 134 135342 10.22092/irn.2026.135342 FA Journal Article 2026 04 12 https://irannature.areeo.ac.ir/article_135342_3e510d85c88090f5924cce84cf08794d.pdf